تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 439

مساهمون:

ص٤٣٩
بسخن اين دو فربه و قوى القلب و دلير و شجاع و از ام الصبيان ايمن كردند و اكر زنك زر در پاى باز بندند در شكار دليرتر كردد و چون از ان به شكل هليله ساخته در خواب و بيداى صاحب توحش مزمن خفقان و خيالات سوداوى در دهان نكاهدارد رفع جميع اعلال او مىكردد

* فصل الذال مع الباء *

* ذئب *

بكسر ذال معجمه و سكون همزه و باء موحده بفارسي كرك و بتركي خورد و بهندى هندار و بهيريه و بلغتى يك و بلغتى ديكر بهدارى هرهه نيز نامند

* ماهيت ان

حيوانى است معروف جرئ النفس دندانهاى آن متخلل يعنى بعضى در بعضى مىنشيند

* طبيعت آن

در سوم كرم و خشك

* افعال و خواص آن

كبد آن جهت امراض كبد بغايت نافع چون بسايند و مقدار يك دانك آن را با آب اكر حمى باشد و اكر نباشد با شراب بياشامند جهت استسقا و تپهاى بارده و با سكنجبين جهت يرقان و با آب كرفس جهت سپرز نافع و غافث مقوى افعال آنست و مقدار شربت آن يك دانك و زهرهء آن به مقدار يك دانك با عسل و با طلا جهت تپ ربع كهنهء مزمن و قولنج و استسقا و مقدار يك نخود آن با مطبوخ حمص جهت تقويت باه بىنظير و بدستور طلاى آن درين باب و جهت رفع تشنج و صرع و كزاز و تشنج عصب خصوصا كه از سردى باشد اكلا و طلاء و سعوط آن جهت نزلات عظيمه و با آب چغندر جهت رفع حمرت چشم در همان ساعت و با سكنجبين جهت صرع و اكتحال آن جهت تيركي چشم و نزول آب و غشا در يك روز و ضماد آن با ورس جهت بهق و برص و با ادويهء مناسبه جهت تقشر جلد و داء الثعلب و درد مفاصل و كويند چون زهرهء آن را لطوخ كرده مجامعت نمايند ديكرى بران زن قادر نكردد و حمول آن مانع آبستنى و نيش خشك كردهء آن به قدر يك دانك با شير تازه دوشيده جهت تپ ربع و امراض شش بغايت مفيد و پيه آن جهت داء الثعلب و داء الحيه و ورم مزمن و دماغ آن به مقدار يك قيراط با شير تازه دوشيده جهت منع صرع و طلاى كداختهء آن در آب سداب و روغن زيت بر بدن جهت همه اعلال ظاهرى و باطني حادث از سردى مفيد و بخور موى آن سبب كريختن هوام و طلاى محلول آن در نوشادر جهت تحليل اورام و كبد آن رنجهاى جكر را مفيد و ضماد استخوان ساق محرق ان‌كه با ذكر آن سوخته باشند جهت بواسير و ابن زهر در خواص آورده كه كرك كياه نخورد مكر وقتى كه رنجور كردد مانند سك و كربه و همه حيوانات قضيب‌شان از عضله و عصب است به غير روباه و ذكر كرك كه استخوان است بالاى آن عروق و رباطات پيچيده در پوست كشيده و چون دم آن را در چراكاه كاو بياويزند ما دام كه آن آويخته باشد هرچند كه كاو كرسنه باشد اصلا در ان داخل نكردد و بول و خون آن قاطع حمل زنان شربا و حمولا چون خصيهء آن را بريان كنند و بخورند قوت باه بيفزايد و چون خصيهء راست آن را بكوبند و با زيت بريان كنند و بصوفى آلوده زن به خود بردارد شهوت او زائل كردد و ارسطو فرموده كه يك مثقال از خشك آن با آب ترهء تيزك جهت درد سينه و پهلو و با صعتر جهت درد تهيكاه بسيار نافع و اكر زن بر بول آن بول كند هركز آبستن نكردد و زبل يعني سركين آن بسيار كرم و محلل قوى و بهترين آن آنست كه كرك استخوان خورده باشد و علامت آن بسيارى سفيدى آنست كه با خشونت باشد آشاميدن يك مثقال آن با آب كرم و با شراب مفيد و بدستور با فلفل و نمك جهت قولنج سريع الاثر حتى تعليق آن بر ران صاحب قولنج خصوصا بريسماني كه از پشم كوسفندى كه آن را كرك دريده باشد و اكر بعوض پشم در پوست ايل بندند نيز همين اثر دارد و اكر پوست پسته بجاى مغز آن كذارند و سر آن را بسته و براى آن كوشهء قرار دهند و بر شكم بياويزند نيز نافع است و اكر در انبوبه از نقره كه دو كوشه داشته باشد مقدار باقلائى از ان كنند و بياويزند نيز مؤثر است و بدستور پيچيدهء آن در پوست بزى كه كرك آن را دريده