با عسل جهت رفع آثار قرحهء چشم و ظلمت بصر و ابتداى نزول آب البواسير خوردن قدرى قليل آن با نان مسقط دانهء بواسير المعده آشاميدن مطبوخ آن ملين بطن و بدستور لبن آن و ليكن با خطر الثآليل و السم و الاورام و غيرها ضماد شاخ و بدستور طلاى شير آن بر ثآليل منكوب كه مسماريه نامند و سائر انواع ثآليل و خيلان و كزيدن عقرب و اورام بلغمي و قلع آثار ضرب سيلي بر جبهه و غير آن و بدستور طبيخ آن و چون اغصان آن را بكوبند و بر اورام بلغميه و ثآليل هر نوع كه باشد ضماد نمايند تحليل دهد الرحم حمول سائيدهء آن با شراب جهت تسكين وجع رحم نافع مضر سينه مصلح آن كثيرا مقدار شربت آن تا يك قيراط است
* خانق الذئب *
كه قاتل الذئب نيز نامند
* ماهيت ان
كياهى است برك آن شبيه ببرك دلب و تيرهتر و كوچكتر از ان و تشريفات اين از ان زياده و از شاخ آن شاخهاى باريك دراز رسته
* طبيعت ان
در آخر سوم سرد و خشك
* افعال و خواص آن
بالخاصية كشندهء كرك است و چون بكوبند و بر كوشت خام بيفشانند و كرك بخورد به زودى خناق كند و بميرد و لهذا آن را خانق الذئب نامند و در سائر افعال مانند خانق النمر است كه مذكور مىشود و ابن ماسويه آن را اسقيل دانسته و صاحب اختيارات كفته كه بتحقيق خربق سياه است
* خانق الكلب *
آن را قاتل الكلب نيز نامند و بهندى كلهارى كويند
* ماهيت ان
كويند اذاراقي است كه بفارسي كچوله نامند و مذكور شد و يوسف بغدادى مولف ما لا يسع غير آن دانسته ماهيت آن را كفته كياهى است شاخهاى آن باريك طولاني و ديرشكن و برك آن شبيه ببرك لبلاب كبير و اطراف آن تند و بسيار بدبوى و با رطوبت لزجه و زردرنك و ثمر آن در غلافى شبيه بباقلى به طول يك انكشت و در جوف آن دانهء كوچكى سياه و صلب
* طبيعت ان
در چهارم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
از سموم قتاله و كشندهء سك است در ساعت بخناق لهذا مسمى بدان كشته و كشندهء سائر سباع و حيوانات دمدار و انسان نيز الاورام ضماد آن جهت تحليل اورام بارده و نفخ بالغ النفع و به زودى موثر و علاج كسى كه آن را خورده باشد تبريد و ترطيب و فصد است اكر طبيعت متحمل آن باشد و تقويت قلب بمفرحات بارده
* خانق النمر *
بفتح نون و كسر ميم و سكون راء مهمله و قاتل النمر نيز نامند و بيوناني افونيطن
* در ماهيت ان
اختلاف بسيار است بعضى مازريون سياه و بعضى اسقيل و امين الدوله كل سير صحرائي دانسته و مولف ما لا يسع و صاحب تذكره كويند كه آن كياهى است غير مازريون ساق آن به قدر شبرى و برك آن شبيه ببرك قثاء و از ان كوچكتر و با خشونت و از سه عدد تا چهار عدد زياده نمىشود و بيخ آن شبيه بعقرب و براق درخشنده مانند شيشه
* طبيعت ان
در چهارم سرد و خشك
* افعال و خواص آن
از سموم قتاله و در سباع سريع التاثير خصوصا كرك لهذا آن را خانق النمر نامند الخواص چون عقرب نزديك آن رود و يا آن را نزديك عقرب آورند هلاك مىكردد و در اطليه رادع اورام حاره و مسكن درد چشم و مسقط دانهء بواسير و نيم درهم آن كشنده بسدر و خناق و تشنج و بسته شدن زبان و سياهي رنك بدن و علاج و ترياق آن كمافيطوس با شراب صعتر و يا سداب و يا فراسيون و يا افسنتين و يا جرجير و يا قيصوم و يا آشاميدن ماء الرماد با شراب است و قئ و حقنه فرمودن
* فصل الخاء مع الباء الموحدة *
* خبازى *
بضم اول و فتح باء موحدهء مشدده و الف و كسر زاى معجمه و يا به فارسى نان كلاغ و پيزك و خيرو و بتركي ابم كماجي و در مازندران كياه آن را نحيلك و بشيرازى خطمي كوچك نامند
* ماهيت ان
مولانا نفيس كفته كه سه نوع