جهت ماليخوليا و صرع و داء الحيه و جذام و سائر امراض سوداويه و مضمضه بطبيخ بيخ آن در سركه جهت وجع دندان و چون جوف آن را خالى كرده در ان سركه بريزند و بجوشانند و بدان مضمضه نمايند جهت درد دندان و تقويت لثه و روغن آنكه دو جزو آب تازهء آن را با يك جزو روغن كنجد و زيتون ترتيب دهند جهت اوجاع و امراض بارده و جوشش سر و قطور آن جهت دوى و طنين و كرم كوش و ماليدن آن بر دندان جهت رفع درد آن و اكتحال رماد آن جهت سياه كردن چشم ازرق بغايت مفيد امراض معده و امعا و كبد و كرده و مثانه و رحم و مفاصل و غيرها آشاميدن آن بتنهائي يا با ادويهء مناسبه جهت امراض مذكوره و استسقا و جذام و داء الحيه و داء الفيل و سائر امراض سوداويه و بواسير و چون در ماء القراطن كه ماء العسل است طبخ نمايند و بياشامند اسهال كيموس غليظ نمايد و چون درست آن را در آب بجوشانند و بان حقنه نمايند جهت فالج و رفع قولنج بلغمي و ريحي و عرق النسا و وجع ورك و ظهر و امثال اينها نافع و شياف آن مسهل قوى و فرزجهء آن قاتل جنين و آشاميدن يكدرهم از روغن آن بدستور مسطور جهت اسهال بلغم و اخراج اقسام كرم معده و امعا و تدهين آن با زهرهء كاو بر ناف نيز جهت اخراج اقسام كرم و حقنهء آن جهت رفع قولنج مفيد و اكر تازهء آن بدست نيايد ربع رطل شحم خشك آن را در آب بجوشانند و با يك رطل روغن طبخ نمايند تا آب رفته روغن بماند و چون سر آن را بريده فلفل در جوف آن پر كرده سر آن را وصل كرده بكل حكمت بكيرند و نزديك اجاغ دفن نمايند تا يك هفته به نحوى كه نسوزد پس برآورده فلفلها را سائيده تناول نمايند جهت رفع رياح و انهضام طعام نافع و طلاى سبز تازهء آن جهت عرق النسا و دردهاى بارد و سبز مفرد يك دانه و پوست و دانهء آن را چون بكوبند و بياشامند و همچنين مقدار زيادى از شحم آن اخراج اقسام ديدان نمايد و آشاميدن آن و ضماد آن چند مرتبه بر كف پا جهت جذام و توقف شدت آن مجرب كفتهاند و طبيخ بيخ آن جهت استسقا و داء الفيل و تحليل خون منجمد و رفع سميت كزيدن عقرب حكايت كنند كه اعرابي را چند جا از بدن او را مار كزيد در ساعت دو درم آن را بياشاميد صحت يافت و كويند چون سر آن را بريده چند پارچهء عروق كه بفارسي روناس نامند در ان فرو برده سر آن را وصل نموده بكل حكمت بكيرند و نزديك اجاغ دفن نمايند تا يك هفته به نحوى كه نسوزد پس برآورده عروق را از ميان آن برآورند و خشك نمايند و وقت حاجت به آب ليمو سائيده بر كاف دست ضماد نمايند دو سه مرتبه بعون اللّه تعالى رفع مىكردد مجرب است و ضماد برك آن با آب و نشاسته جهت قطع سيلان خون منفجر و تحليل اورام و پاشيدن آب طبيخ آن در خانها جهت كشتن كيك و منع تولد آن مؤثر و بخور آن جهت ادرار حيض مفيد و تعليق بيخ آن بر كمر جهت نزول آب در بيضه كويند موثر است و تخم آن مسهل و مقئ و مورث دوار و چون مكرر بشويند و در آب نمك بخيسانند تا تلخي آن زائل كردد پس بكوبند و با شير و خرما بجوشانند و بخورند جهت صحت بدن مفيد الزينة چون حنظل را سوراخ كرده دانهاى آن را بيرون آورند و روغن زنبق در ان پر كنند و سوراخ آن را بقطعهء حنظل مسدود كنند و بخمير بكيرند و بر روى آتش بكذارند تا چند جوشى بخورد خضاب نمودن بدان و آشاميدن آن در حمام جهت سياه كردن موى و منع سرعت سفيدى آن مجرب دانستهاند و روغن آنكه در امراض راس ذكر يافت جهت منع ريختن موى نافع است و كويند چون آن را از ميان دوپاره نموده بر بدن فرسى كه بران كنه بسيار باشد بمالند در دو سه دفعه زائل كردد مقدار شربت شحم آن از نيم درهم تا يك درهم و كفتهاند كه زياده از نيم درهم نبايد استعمال نمود و نبايد كه استعمال نمايند آن را مكر در سردى هوا و زمستان و در كرما
و محرور المزاج را استعمال آن جائز نيست جهت آنكه
مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 372
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص٣٧٢