* حجر الفتيله *
بفتح فا و كسر تاء مثناة فوقانيه و سكون ياء مثناة تحتانيه و فتح لام و ها
* ماهيت آن
سنكى است اندك زرد رنك شبيه بغاريقون و ريشهدار و از ان فتيله توان ساخت و در كرمان كثير الوجود و آن سنك را كه بكوبند مانند پنبه نرم مىكردد و بر كف دست ماليده فتيله ساخته در چراغ مىكذارند و بران روغن ريخته مشتعل مىنمايند و ما دام كه بران روغن بريزند مشتعل مىباشد و يك فتيلهء كوچكى تا دو سه ماه كفايت مىكند و مىكويند كه پارچه نيز از ان ترتيب مىدهند
* افعال و خواص آن
كويند از براى التيام جراحات حيوانات بيعديل است
* حجر الفلفل *
بضم دو فا و سكون دو لام
* ماهيت ان
نزد مؤلف ما لا يسع حجر حبشي است و مذكور شد و نزد ابن تلميذ سنكريزها شبيه بفلفل است كه در حين خشك كردن فلفل به آن مخلوط شده كيفيت آن را حاصل كرده باشد
* افعال و خواص ان
در اطليهء كلف و امثال آن مستعمل است
* حجر القبطي *
بكسر قاف و سكون باء موحده و كسر طاء مهمله و ياء نسبت بلغت اهل مصر معروف باشنان قصاوين است جهت آنكه كازران جامه را بدان مىشويند
* ماهيت ان
سنكى است مائل بسبزى و سست و بغايت زودشكن و از جبال صعيد مصر خيزد و كازران در شستن كتان استعمال دارند بهترين آن سبز بسيار رخو سريع التفتيت و انحلال آنست در آب
* طبيعت ان
سرد و خشك در اول
* افعال و خواص ان
مغرى و مجفف بىلذع و قابض و مانع سيلان مواد بسوى عضو و قاطع سيلان خون ظاهر و باطن هر نوع كه استعمال نمايند و طلاى آن محلل اورام و مجفف قوى و ذرور آن جهت سيلان خون جراحات و اندمال جراحات اعضاى رخو و اكتحال آن بتنهائي و يا با ادويهء مناسبهء مغريه جهت دمعه و جرب و سلاق و قروح عين و آشاميدن آن با آب جهت اسهال مزمن و درد مثانه و نزف الدم و طلاى آن محلل اورام و محفف قوى و با موم روغن جهت منع زياده شدن قروح خبيثه و التيام جراحات و فرزجهء آن جهت قطع سيلان حيض و رفع بدبوئي رحم نافع
* حجر القمر *
بفتح قاف و سكون راء مهمله و آن را بزاق القمر و زبد القمر و بهندى چندركانت كويند
* ماهيت ان
سنكى است سفيد مائل بغبرت و سبك و شفاف كه نقره را جذب مىكند و در حين زيادتي نور قمر اغبريت آن مبدل بسفيدى مىكردد و در مغرب و بلاد عرب يافت مىشود و كويند شبنمى است كه بر سنكها مىافتد و متحجر مىكردد و در هنكام ازدياد نور قمر بسيار سفيد مىشود و بهترين آن انست كه در اوصاف مذكوره بهتر و زياده باشد
* طبيعت ان
در دوم سرد و معتدل نيز كفتهاند و در اول خشك
* افعال و خواص آن
آشاميدن يك عدسه و سعوط آن جهت صرع مجرب و جهت وسواس و جنون و خفقان و نزف الدم مفيد است و تعليق آن در پارچهء كبود باعث قبول و جاه و رفع خوف و فزع و آويختن آن بر درخت خرما حافظ ثمر آن و باعث توليد ثمر مضر كرده مصلح آن كثيرا است *
* حجر القيشور *
بفتح قاف و سكون ياء مثناة تحتانيه و ضم شين معجمه و سكون واو و راء مهمله و صاحب منهاج بسين مهمله كفته
* ماهيت ان
سنكى است متخلخل سفيد شبيه باسفنج و بر روى آب مىايستد و كويند نوعى از زبد البحر است و سياه نيز مىباشد و از جبال اسكندريه و اعمال مصر خيزد و علي بن مجوسي كفته كه آن مستعمل اهل صناعت است در حل ذهب و فضه بهترين آن سبك كثيرة التجاويف هش آنست
* طبيعت ان
در اول كرم و در سوم خشك
* افعال و خواص آن
محلل و حابس نزف الدم و آشاميدن سركه كه آن را كرم كرده در ان انداخته باشند جهت ضيق النفس و طلاى آن جهت ستردن موى و تحليل رطوبات در استسقا و چون بر نوشتجات بمالند حك شود به حدى كه اصلا معلوم نكردد و سنون محرق