* حجر الزيره *
بكسر زاى معجمه و سكون ياء مثناة تحتانيه و فتح راء مهمله و ها
* ماهيت ان
سنكى است با دهومت و ثقيل و زودشكن
* افعال و خواص آن *
ذرور آن جهت اندمال جراحات بسيار نافع *
* حجر السلوان *
بفتح سين مهمله و سكون لام و فتح واو و الف و نون
* ماهيت ان
سنكى است سفيد و شفاف شبيه ببلور و فرق ميان آن و بلور نرم شدن آنست در آب و آنكه محلول آن در آب مانند شير باشد بخلاف بلور
* افعال و خواص آن
آشاميدن آب محلول آن جهت خفقان و نزف الدم و حرارت معده و رفع مرض عشق مقدار شربت آن يك درهم و نوعى از انكه مائل بزردى و بسيار براق نيست از جملهء سموم است *
* حجر السطريط *
بفتح سين و سكون طا و كسر راء مهملتين و سكون ياء مثناة تحتانيه و طاء مهمله در آخر بفارسي سنك مرمر نامند
* ماهيت ان
دو نوع است يكي معدني و ديكرى آبى است كه آن را بهر شكلى كه مىخواهند منجمد مىكردانند بدين قسم كه زمينى را كه در ان آب مىباشد بهر شكلي كه مىخواهند حفر مىكنند و يك شب مىكذارند از خلل و فرج آن آب در ان مكان محفور جمع مىكردد روز ديكر رفته آن خاكى را كه از ان برآوردهاند در ان مىريزند و مدتى مىكذارند و بعد از آنكه خوب منجمد و صلب كشت برمىآورند و تراشيده جلا مىدهند و معدني آن تختهء سنكها است كه از معدن آن برميآورند و اين صلبتر و شفافتر از آبى آنست معدن آن كرمان و در شهر بابك و قلعهء اقادر لخسجان و رائين و تبريز راجمير نيز است و كرمانى بهتر و صلبتر و رنك آن سبز و سفيد و نخودى و ملون بالوان زرد و سفيد و سرخ كمرنك رك دارو شبيه بيشم و تبريزى اندك زرد رنك و رخوتر است و اجميرى سفيد و صلب بهترين همه آنست كه از معدن مرغ آورند
* افعال و خواص آن
سنون محرق ان جهت تقويت لثه و ضماد آن باراتينج و زفت جهت تحليل اورام صلبه و با موم روغن جهت درد فم معده و ذرور خام آن جهت سوختكي آتش مفيد است *
* حجر السمك *
بفتح سين و ميم و كاف بفارسي سنكسر ماهي نامند
* ماهيت ان
سنكى است كه از سر نوعى از ماهي برمىآيد و ماهي آن به قدر شبرى تا در شبر و فلسدار حلال و در هر ماهي دو سنك در دو جانب آن و سفيد براق و صلب از ماهي كوچك كوچك و از بزرك بزرك مىباشد
* طبيعت ان
در اول كرم و در دوم خشك با قوت مفتته
* افعال و خواص آن
آشاميدن سائيدهء آن جهت تفتيت حصاة كرده مجرب *
* حجر العسلي *
بفتح عين و سين مهملتين و كسر لام و ياء نسبت
* ماهيت ان
سنكى است سفيد و سائيدهء آن غليظ و مائل بزردى و شيرين
* طبيعت ان
مائل بحرارت
* افعال و خواص آن
منقى قروح و در افعال ضعيفتر از حجر لبني است
* حجر الغاغاطيس *
بفتح دو غين معجمتين و دو الف و كسر طاء مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و سين مهمله
* ماهيت آن
سنكى است سنكين سياه رنك مائل بزرقت و نيز كفتهاند سنك بسيار سبك صفايحي است كه از وادى غاغاما كه بين فلسطين و طبريه از ارض مقدس است خيزد و آن وادى مشهور بجهنم است و آن سنك را چون در آتش اندازند مانند چوب سوخته كردد و از يكرطل آن يك اوقيه بماند و سفيد و صلب كردد و بوى آن در حين سوختن مانند بوى شاخ حيوانات و نفط و قير باشد
* طبيعت ان
در دوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
محلل و ملين و آشاميدن آن قاطع حمل و حيض و مفتت حصاة و مقدار شربت آن تا نيم درهم و بخور آن جهت غشي كه از اختناق رحم باشد و كريزانيدن هوام و دفع كرم اشجار مضر رئه مصلح آن زعفران و مهيج صرع مصر و عين بخور آن و ضماد آن جهت نقرس و رويانيدن كوشت مفيد است