تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 340

مساهمون:

ص٣٤٠
يابند يكى يكرنك و ديكرى ملون بالوان و چون يكرنك آن را در پوست شتر يا كوساله بندند پيش از آنكه به زمين برسد تعليق آن بر بازوى مصروع و يا كردن آن جهت زوال صرع بعون اللّه تعالى مفيد و مجرب است و انطاكي نوشته سنكى است به قدر سر انكشتى مائل بزردى و سفيدى و آن را حجر اليرقان نامند و در سر انديب بهم مىرسد و چون بچهء خطاطيف را يرقان عارض مىشود مادر و پدر آن رفته آن سنك را براى زوال آن مىبرند و نزد ما يافت نمىشود مكر در آشيان خطاطيف و مردمى كه مىشناسند آن را بحيله بدست مىآورند باينكه بچهاى آنها را بزعفران زرد مىنمايند به نحوى كه مادر و پدر آنها ندانند و بعد ديدن آنها بچها را زرد بكمان يرقان رفته آن سنك‌ريزها را مىآورند و مردم از آشيان آنها برمىآورند

* طبيعت ان

كرم و خشك در دوم

* افعال و خواص ان

جهت يرقان و خفقان و تفتيت حصاة و تفتيح سدد شربا و طلاء و تعليقا نافع و كفته‌اند ملون آن را چون در حرير پيچند و نكاهدارند با خود باعث جاه و قبول و قضاى حوائج مىكردد و امين الدوله كفته تعليق سنك ملون سرخ آن موجب رفع فزع است

* حجر الخمار

بضم خاء معجمه و فتح ميم و الف و راء مهمله و آن را حجر الخمار جهت آن نامند كه رافع خمار است و خرزة الخمار نيز نامند

* ماهيت ان

سنكى است سنكين و ملمس آن نرم و سرخ مائل بسياهي و بسيار صلب نيست و آن قسم مادهء خماهان است كه حديد صيني نامند بهترين آن آنست كه چون بر مس بسايند سائيدهء آن سرخ رنك باشد

* افعال و خواص ان

چون مقدار يك مثقال و نيم سائيدهء آن را مخمور بياشامد در ساعت خمار او زائل كردد و عرق نمايد و سردى و سرور و فرح يابد

* حجر الديك *

بكسر دال مهمله و سكون ياء مثناة تحتانيه و كاف

* ماهيت ان

سنكى است سفيد مائل بتيركي به قدر باقلى و از ان كوچكتر و در شكم خروس متكون مىكردد

* طبيعت آن

در دوم كرم و در اول خشك

* افعال و خواص ان

جهت دفع احزان و هموم و وسواس و تفتيت حصاة شربا و تعليقا نافع و آشاميدن آبى كه آن را در ان شسته باشند جهت تسكين تشنكى مفرط بيعديل و بدستور نكاهداشتن آن در دهان

* حجر الرحى *

بفتح را و حاء مهملتين و الف آن را قوف نامند

* ماهيت ان

سنكى است سياه و پرسوراخ و متخلخل مانند اسفنج و با صلابت و از جبال شرقي حلب خيزد

* طبيعت ان

در آخر سوم كرم و خشك

* افعال و خواص ان

محلل و حابس خون حيض و چون كرم كرده سركه بران ريزند و عضو را ببخار آن بدارند باعث ازالهء ورم و رافع نزف الدم و رعاف و خون حيض است و شستن مقعده بسركهء كه در ان آن را تافته انداخته باشند جهت بروز مقعده و نطول آن جهت استحكام اعضا و قطع عرق و رفع اعيا و حمول جرم آن جهت بواسير و قطع حيض و طلاى آن جهت استسقا نافع

* حجر الرخام *

بفتح راء مهمله و خاء معجمه و الف و ميم

* ماهيت ان

سنك سستى است كه در بعضى بلاد در قبرها نصب مىكنند و اقسام مىباشد مراد از مطلق آن قسم سفيد آنست

* طبيعت ان

در آخر دوم سرد و خشك

* افعال و خواص ان

رادع و قاطع نزف الدم و جهت جراحات و با سركه جهت تحليل اورام و رفع استسقا و با صمغ و نوشادر جهت بهق و رفع آثار و ذرور آن جهت رفع بواسير و آشاميدن مسحوق آن با عسل هر روز به قدر يك مثقال جهت رفع دملهاى دموى مؤثر كويند آشاميدن سنك مقابر كه منقوش بنوشتها باشد باعث نسيان است و همچنين بسيار خواندن نقشهاى آن و آشاميدن آن روز شنبه پيش از طلوع آفتاب باسم معشوق و قصد رفع عشق دافع تعشق است