و پنج مثقال آب بماند پس صاف نموده دوازده و نيم مثقال آن را صبح ناشتا نيم كرم و دوازده و نيم مثقال را شام نيز نيم كرم نموده بنوشند جهت تفتيت و اخراج سنك كرده و مثانه مجرب است و ضماد آن جهت نيكوئي رنك رخسار و رفع بواسير نافع و مضر رئه مصلح آن عسل مقدار شربت آن يكدرهم با آب برك ترب براى تفتيت حصاة چنانچه در هند سنكتراشان آن را كوبيده در آب جوشداده بر سنك مىريزند نرم مىشود و به آسانى بريده مىكردد و اهل هند را عقيده آنست كه چون بكوبند بر سنك بمالند سنك را قابل قطع مىكرداند *
* حب الكلى *
بضم كاف و فتح لام و يا
* ماهيت ان
حب اناغورس است و در حرف الالف ذكر يافت و آن تخمى است شبيه بكرده كوچكي از باقلا بزركتر و مائل به طول و در وسط آن خطوطي و رنك آن ممزوج بالوان مختلفه و قوت آن تا سه سال باقي مىماند بهترين آن ماخوذ در سنبله و حكيم مير عبد الحميد در حاشيهء تحفه نوشته كه بهندى كرنچ نامند بخفاى واو و درخت آن شبيه بدرخت نسرين و برك آن زرد و ريزه و پرشاخ شبيه بكل لسان الحمل كه برو تخم مىبندد و برو كلهاى زرد و ريزه رسته و تخم آن در غلافى مانند غلاف باقلاى بسيار بزركى و پرخارهاى ريزه كه چون بدست برسد سوزش كند و خارش بسيار نمايد
* طبيعت ان
در آخر دوم كرم و در اول خشك
* افعال و خواص آن
مخدر و مسكر و جالى آثار و مقئ بلغم به قوت با آب كرم و آشاميدن يك مثقال آن با شراب مسمى بفلوفر كه آب انكور و روغن است جهت ربو و اخراج مشيمه و جنين و ادرار طمث و نيم مثقال آن با شراب جهت صداع بارد و خوردن هفت عدد آن و بخور هفت هفت عدد آن و بدستور تعليق آن جهت اخراج مشيمه و جنين و عسر ولادت مجرب دانستهاند مقدار شربت آن از نيم مثقال تا يكدرهم و زيادهء آن مكرب و مغثي و تا دو درهم كشنده و مصلح آن روغنها و صمغ عربى و مصطكى است *
* حب المحلب *
بفتح ميم و بكسر نيز آمده و فتح اصح است و سكون حاء مهمله و فتح لام و باء موحده بفارسي پيوند مريم و بهندى كهيونى نامند
* ماهيت ان
حب درختى است شبيه بدرخت بطم و پراكنده و تا يك قامت انسان و زياده بران و برك آن دراز و شبيه ببرك بيد و از برك زردآلو كوچكتر و خوشبو و چوب آن نيز خوشبو و لهذا قصار ان اهل نهاوند چوبدستي جهت كوبيدن ثياب از ان مىسازند تا بوى آن بمشام رسد و درست بماند و كل آن سفيد و حب آن بسيار خوشبو و با تلخي و بر سر شاخهاى آن مىرويد و مدور به قدر جلبان كه خلر نامند و بهندى متركابلي و پوست آن سرخ و مائل بسياهي و مغز آن سفيد با تندى طعم و چرب و داخل اكثر خوشبوئيها مىنمايند و روغن آن را نيز مىكيرند و بهترين آن تازهء باليدهء سنكين خوشبوى بسيار چرب آنست كه مغز آن در سفيدى مانند مرواريد باشد و بدترين آن سياه آن منبت آن قلهاى كوه و بلاد سردسير و در ميزان مىرسد و اكثر از آذربايجان و نهاوند مىآورند و روغن آن را نيز از انجا و انطاكي نوشته كه پوست آن ميعهء يابسه است و صاحب تحفه نوشته كه در كرمسير يافت مىشود و در لرستان بسيار است و آن را مهلب كويند
* طبيعت حب آن
در دوم كرم و خشك و خشكى آن كمتر از كرمي و با قوت محلله و مغريه و قابضه
* افعال و خواص آن
اعضاء الراس و الصدر و القلب و الغذاء و النفض مفرح و مقوى حواس و جهت اخراج رطوبات غليظهء لزجهء سينه و شش و خفقان و بهر و ضيق النفس و غشى و مقوى جكر و سپرز و مسكن اوجاع باطني مانند كبد و طحال و كرده و ظهر و قولنج و درد پهلو و امثال اينها خصوصا با ماء العسل جهت آنكه محلل رياح غليظه است و مدر بول و حيض و مفتح سدهء كرده و مخرج اقسام كرم معده و رافع تقطير البول و مبهي و در حبس اسهال دموى بهتر از كل مختوم است و چون داخل نان كنند باعث سرعت