اند و ابن بيطار نوشته كه ابن وافد كفته كه آن حبى است چرب مفرطح اندك بزركتر از نخود ظاهر آن زرد و باطن آن سفيد خوش طعم و لذيذ و از بلاد بربر مىآورند و نزد ما آن را فلفل السودان نامند و فلفل السودان غير آنست و بغدادى نوشته كه آن دو صنف مىباشد يكى بزركتر از نخود و مفرطح و خشبو و خوش مزه و شيرين و پوست آن مائل بسياهي و در شهر زور و مصر بهم مىرسد و دوم اندك طولاني و كوچك و زردرنك و از مصر و بربر مىآورند كياه آن كمتر از ذرعى و برك آن مستدير مانند درهم
* طبيعت ان
در دوم كرم و تر و با رطوبت فضليه
* افعال و خواص ان
محرك باه و مسمن بدن و كرده و مقوى جكر ضعيف و دافع خشونت سينه و سعال و امراض سوداوى و حرقة البول شربا و چون بخايند و بر كلف بمالند آن را زائل كرداند مقدار شربت آن جهت تحريك باه تا هفت مثقال بدل آن حبة الخضراء مضر حلق و مولد سده مصلح آن سكنجبين است
* حب السمنه *
بكسر سين مهمله و سكون ميم و فتح نون و ها و آن را شاهدانهء برى نيز نامند و به فارسى نقل خواجه كويند
* ماهيت ان
دانهايست به قدر فلفلى مستدير و سياه رنك و املس و مغز آن سفيد و شيرين و با دهنيت و نبات آن به قدر ذرعى و شيردار و برك آن سفيد اغبر منبت آن صحراها و بيابانها
* طبيعت ان
كرم و خشك و با رطوبت فضليه
* افعال و خواص آن
آشاميدن شيرهء مغز آن با ماء العسل مسهل بلغم برفق و چون شيرهء آن را بكيرند در آب و آرد و شكر و روغن بادام شيرين يا روغن كنجد تازه در ان ريزند و طبخ نمايند تا مانند حريره و فالوده و تر حلوا كردد و تناول نمايند جهت تسمين ابدان مهزولين و صاحبان برد و يبس و آشاميدن آب برك درخت آن مقدار ربع رطلى جهت اسهال بلغم و صفرا باهم نافع مقدار شربت از مغز آن تا ده درهم بدل آن پسته و كنجد بالمناصقه و ثقيل و بطئ النزول مصلح آن سكنجبين و عسل است
* حب العزيز *
بفتح عين مهمله و كسر زاى معجمه و سكون ياء مثناة تحتانيه و زاى معجمه ماهيت آن را انطاكي مانند ماهيت حب الزلم نوشته و بغدادى دو نوع كفته نوعى را اهل مصر در اسكندريه زراعت مىنمايند در تابستان هنكام بودن آفتاب در برج اسد مىرسد
* طبيعت ان
كرم در اول و تر در دوم
* افعال و خواص ان
مسمن بدن و كردهء لاغر و مولد خون صالح و جهت تقويت باه و كبد ضعيف و حرقة البول و خشونت سينه و سرفه و امراض سوداويه مانند جنون و اكثار آن مضر حلق و ثقيل و مولد سدد مصلح آن سكنجبين مقدار شربت آن تا دوازده مثقال بدل آن حبة الخضراء و بهترين طرق استعمال آن از براى تسمين بدن آنست كه آن را بكوبند و در آب بخيسانند يك شب پس بمالند و صاف نمايند و با شكر بياشامند
* حب القلت *
بضم قاف و سكون لام و تاى مثناة فوقانيه معرب از كلت هندى است حكيم علي در شرح قانون نوشته كه آن را بهندى كلتهي نامند بضم كاف و سكون لام و كسر تاء مثناة فوقانيه و خفاى ها و سكون با و كلته نيز و قسمى را چكرك و قسمي را راپج بباء فارسي و جيم عربى و اين قسم را به عربى كاسر الحجر نامند
* ماهيت ان
نوشتهاند كه دانهءايست سياه مائل بازرقي و براق شبيه به تخم كتان و از ان بزركتر و مائل بتدوير و شيرين و در حين خائيدن احداث حرارتي مىكند و آنچه در بنكاله ديده شده نه چنان است بلكه دانهايست اكثر سفيد مائل بزردى بعضى مائل بسرخي و بعضى تيره مفرطح اندك طولاني به قدر دانهء عدس و حلبه و مغز آن دو پارچه و سفيد رنك
* طبيعت ان
كرم در سوم و خشك در دوم و كويند كرم در دوم و مائل به رطوبت است
* افعال و خواص آن
بغايت مفتت حصاة كرده و مشهي طعام و رافع فواق و امراض چشم و مدر بول و حيض و ملين طبع و مجفف منى و بواسير و مفتح سدهء سپرز و قولنج و بلغم آشاميدن طبيخ آن بتنهائي و يا با ادويهء مناسبهء ديكر و چون شش مثقال آن را با شش مثقال تخم شلغم در هفتاد و پنج مثقال آب جوش دهند بر آتش اخكر تا بيست