وجع و در مراهم نيز جهت قروح خبيثه مفيد و عصارهء پوست آن با رب انار كه طبخ داده منعقد نموده باشند جهت اورام و نغالغ يعني عضلات حلق مجرب و غرغره به آب مطبوخ پوست آن جهت تحليل اورام لثه و استحكام دندان و ذرور پوست صلب يعني پوست دوم آن جهت تجفيف جراحات و آشاميدن سائيدهء آن سه روز جهت نزف الدم و زوال تقطير البول حادث از استرخا و بدستور حمول آن با شراب جهت نزف الدم رحم و چون پوست بيخ آن را مقدار نيم اوقيه تا يك اوقيه بجوشانند و آب آن را بعد پرى معده از طعام بياشامند قئ آورد و اخلاط لزجهء بسيار دفع نمايد و اوجاع اسافل خصوص وجع بطن را نفع بخشد و چون پوست بيرون آن را در حالت ترى و تازكي بكوبند و خبث الحديد سائيده بران بپاشند و هر روز برهم زنند خضابي نيكو و رنك آن با دوام مىباشد و بدستور چون با خبث الحديد و سركه طبخ نمايند و تا يك هفته در آفتاب كذارند و هر روز برهم زنند پس استعمال نمايند و اين ابلغ و انفع از اول است و ماليدن پوست سبز آن بر قوبا و حزاز نافع و مسواك كردن به پوست تازهء آن يعني ماليدن آن بر دندان مقوى لثه و بدستور ماليدن پوست بيخ تازهء آن هر پنجروز يك مرتبه بدندان منقي دماغ از اخلاط و رافع نسيان و چون پوست بيخ آن را در روغن زيتون بجوشانند تا مهرا شود ضماد آن جهت بواسير و امراض مقعده بغايت مؤثر و قطور آب برك آنكه كرم نموده باشند جهت اخراج چرك كوش و رب پوست سبز آن را كه با عسل و يا رب انكور ترتيب دهند جهت خناق و بثور دهان و خون آمدن از بن دندان و سستي آن و تقويت لثه بيعديل و طلاى پوست تازهء آن با مثل آن برك حنا جهت نزلات و صداع مزمن و شقيقه و فالج و جميع اوجاع بارده مانند نقرس و امثال آن نافع و طلاى نشارهء پوست آن با سركه جهت سرخ كردن رخسار مجرب و با زفت جهت قوى كردن عضوى مخصوص و خيسانيدن آن چند روز در روغن زيتون و بر بدن ماليدن جهت منع توليد سپش مجرب دانستهاند و شربت آن را جهت سپرز مجرب يافتهاند و جوشانيدن جوز صحيح در روغنى كه طعم آن متغير شده باشد و همچنين سائر اطعمهء متغير الطعم باعث رفع تغير آنست و كويند از خواص مغز آنست كه چون با مس بكوبند و يا بر مس بمالند مس را ريزه كند و كويند چون در فصل خزان مازو را در روغن زيتون بجوشانند به حدى كه سياه كردد و صاف نموده در شيشه كرده پاى درخت آن را حفر نموده و ريشهء قوى آن را بريده طرف متصل بدرخت را در ان شيشه كنند به حدى كه بته شيشه نرسد و در روغن باشد پس اطراف دهن آن را خوب بند نمايند و به خاك بپوشند و نكاهدارند تا زمانى كه آن درخت بثمر آيد پس شيشه را برآورند در ان شيشه چيزى سياه شبيه بمركب خواهد بود و آن خضابى است بسيار نيكو و مدتها اثر آن مىماند و از اسرار است و احتياج بماليدن بر مو نيست بلكه بمحض تر كردن شانه بدان و بر مو كشيدن سياه مىكرداند و چون قبل از موى برآمدن در حمام بر انثيان بمالند مانع روئيدن موى اسفيد كردد و كندى مجرب دانسته و بعضى كفتهاند از خواص آنست كه چون در زير سايهء آن بخوابند لاغر مىكرداند و شخص نائم بيدار مىشود در حالتى كه مخبول و حواس باخته باشد و چون خواهند كه جوز را مقشر نمايند از قشر رقيق ملاصق مغز آن بايد كه در آرد در ظرف اندك بريان نمايند پس بدست بمالند تا پوست آن جدا كردد و روغن آن در خواص مانند مغز كهنهء آنست و محلل و مسخن و آشاميدن آن روزى سه درهم تا يك هفته جهت وجع ورك مجرب و جهت امراض بارده و امزجهء بارده نافع و طلاى آن جهت اكله و نواصير چشم و نرم كردن اعصاب و رفع اوجاع بارده و زوال قوبا و داء الثعلب و قمل مجرب و سعوط آن جهت لقوه و فالج و تشنج نافع بدل مغز آن به وزن آن حبة الخضراء و بدل روغن آن روغن سداب است
مخزن الأدويه ( دائرة المعارف خوردنيها و داروهاى پزشكى سنتى ايران ) ( فارسى ) — صفحة 320
مساهمون: محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
ص٣٢٠