است عظيم و برك آن پهن و اندك طولاني و فى الجمله ضخيم و آن ثمر را سه پوست مىباشد يكى سبز ضخيم با عفوصت بسيار و قبوضت و اندك تلخي و در خامي اندك نرم و بعد خشك شدن خشبي مىكردد و دوم كه در زير آنست صلب و دو پارچه بهم پيوسته و سر آن اندك برآمده و در زير آن مغز و بر آن پوست رقيقى محتوى بر مغز آن و مغز آن سفيد با دهنيت بسيار مانند مغز پسته و چلغوزه و چهار حصه است دو حصه از هم بسيار جدا و اندك اتصالى بهم دارند و دو حصهء ديكر باهم متصل و اندك انفصالى و بين آنها پردهء نازك اندك صلب خشبي است
* طبيعت ان
در دوم كرم و در اول خشك و با رطوبت فضليه و تازهء آن را كرمي و يبوست كمتر و در رطوبت فضليه زياده و هرچند خشك كردد يبوست و حرارت آن مىافزايد و رطوبت آن كم مىكردد
* افعال و خواص آن
بسيار لطيف و ملين طبع و محلل و مبهي و مانع تخمه و مقوى اعضاى رئيسه خصوصا دماغ و مقوى حواس باطنيه خصوصا با مويز منقى و انجير سفيد و پيران را بسيار موافق و خوردن ده مثقال آن كه با انجير كوبيده باشند در تليين طبع مجرب و بتنهائي ناشتا جهت سهولت قئ و بريان كردهء آن با پوست جهت سرفه كه از هواى سرد بهم رسيده باشد و خوردن آن با انزروت مانع ضرر انزروت و مخرج كرم معده و بيعديل و بدستور با بلادر مانع ضرر آن و خوردن آن با انجير و سداب جهت رفع مضرت سموم خواه قبل حصول سم خواه بعد از ان و آشاميدن سوختهء آنكه با پوست سوخته باشند به مقدار يك مثقال با رب مورد و امثال آن جهت قطع خون بواسير مجرب و بالخاصيت خوردن مغز آن مسكن مغص و مصلح قروح و بدستور ضماد آن و اكتحال آن جهت جرب و سبل و دمعه مفيد و حمول سوختهء مغز آن با شراب جهت منع ادرار حيض و ضماد آن با عسل و پياز و نمك جهت كزيدن لك ديوانه و چون با زيرهء كرماني نرم سوده با عسل سرشته بر سر و بدن مفلوج و مقلو و يا صاحبان اوجاع مفاصل بارده و حميات باردهء بلغميهء مزمنه بمالند و در حمام و يا در آفتاب و يا خانهء كرمى و بر فرش كرمى بر طرف مخالف علت در ان هر دو علت و بر پشت در غير آن بخوابند و بر خود لحاف پر پنبه بيندازند و بكذارند تا خوب عرق شود پس بدن را پاك كرده از زير آن برآيند و بدن خود را از هواى سرد محفوظ دارند و آب سرد ننوشند در يكدو دفعه زائل كردد و اكر در حمام است در بيت حار آن روند و برهنه شوند و آن را كرم كرده بر سر و تمام بدن بمالند و در فالج و لقوه اكر خواهند به طرف مخالف بخوابند و آن مقدار صبر كنند كه خوب عرق كنند پس بدن خود را پاك كنند و استعمال آب مطلقا ننمايند و برآيند و از هوا خود را محفوظ دارند و ضماد تازهتر آن جهت رفع آثار ضربه و دلوك آن جهت ازالهء كلف و تشنج وجه و طلاى خائيدهء آن ناشتا جهت قوباى اطفال و ورم سوداوى كه زخم شده باشد و بدستور طلاى خائيدهء مغز كهنهء آن ناشتا جهت غرب و غايغرايا و جمره و قوباى اطفال و التواى عصب و تمدد و تشنج اوتار قدمين حادث از برد و يبس و داء الثعلب و ورم پستان و طلاى مغز كهنهء سوختهء آن با زنت جهت قروح سر و مغز آن بسبب لطافت و دهنيت سريع الفساد و استحاله بخلط مرارى خصوصا كهنهء آن و اكثار خوردن آن باعث اخراج حب القروع و موجب ورم لوزتين و بثور دهان خصوصا در محرورين كه مضر ايشان است و براى اين بايد كه بعد خوردن آن دهن را خوب بشويند و انار چاشنىدار بمكند و سكنجبين بخورند و با اندك خشخاش خوردن نيز مصلح آنست و چون متغير و متكرج كردد ردى و زبون و با سميت مىباشد نبايد استعمال نمود و مداواى آن قئ كردن و ترشيها خوردن است و مرباى آن با عسل جهت تسمين كرده و تحريك باه بسيار مؤثر و ملين بطن و مقوى معاء اعور و سركهء پروردهء آن ترياق صاحبان ضعف معده و صمغ آن جهت قروح خبيثه ذرورا و كذاشتن آن بر دندان