* جوز السرو *
بفتح سين و سكون راء مهملتين و واو
* ماهيت ان
بار درخت سرو است و خشبي محض
* طبيعت ان
در سوم سرد و خشك و كرم نيز كفتهاند و اول اصح است
* افعال و خواص آن
قامع نزف الدم و مقوى اعصاب و ناشف رطوبات از عروق و مقوى معده و كبد و سپرز و امعا و ذهن را تيز كرداند و بوى دهان خوش كند و سده بكشايد و طلاى آن با عسل و كلاب جهت شقيقه و درد سربارد و با قوت قابضه و ممسك مني و حابس بطن و جهت نسيان و سرفهء مزمن و عسر البول و آشاميدن آن با شراب نافع و ضماد آن با سريشم و امراض جهت فتق و چون بكوبند با انجير و فتيله سازند و در بيني كذارند كوشت زائد را بخورد و جلوس در طبيخ آن جهت بروز مقعده و دفع رطوبات رحم نافع مقدار شربت آن نيم درهم باعث زردى رخساره و سده و مصلح آن عسل و روغن بادام بدل آن به وزن آن بيخ انار و نيم وزن آن انزروت سرخ و كويند يك وزن و نيم آن ابهل و به وزن آن كزمازج است و در حرف السين در سر و نيز بعضى خواص آن مذكور خواهد شد ان شاء اللّه تعالى
* جوز الشرك *
بكسر شين معجمه و سكون راء مهمله و كاف و آن را تين الفيل و جوز الحبشه نيز نامند
* ماهيت ان
درختى است عظيم قريب بجوز شامي و ثمر آن به مقدار كردكان و اندك طولاني و مستدير و پوست آن از ان نازكتر و سرخ و در سنبله مىرسد و بعد خشكي تيره رنك و چيندار مىشود و خودبخود از ان جدا مىكردد و در زير آن پوست صلبي و در جوف آن دانها شبيه بدانهاى انكور و خشبو با اندك تندى و اهل مصر آن را فلفل السودان نامند و كويند در حدت زياده از فلفل است و رنك آن مائل بتيركي و بنفسجي و سرخي
* طبيعت ان
در سوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
محلل رياح و مغص شديد و مفتح سدد و رافع وجع ورك و عرق النسا و بىخوابي حادث از برودت و مهيج باه و اشتها و با آب كرم مدر بول و مسقط جنين و درد مثانه و آشاميدن آب طبيخ آن جهت تفتيت حصاة و روغن آنكه سائيده با صد مثل آن آب جوش دهند تا بربع رسد صاف نموده روغن زيتون به وزن آن در ان ريزند و در قدر مضاعف و يا به آتش بسيار ملايم طبخ دهند تا آب برود و روغن بماند جهت فالج و لقوه و درد كمر و قولنج و اورام رخو و اوجاع سائر اعضا مفيد مقدار شربت آن تا يك مثقال مضر رئه و مصدع مصلح آن كثيرا بدل آن نصف آن فلفل و در تحريك باه انجره است و كويند چون آن را با ربع آن فلفل بسايند و در آب كرسنه را جوش دهند تا آب خشك كردد مخلوط بفلفل نمايند فرقى چندان نمىكنند از فلفل چنانچه بعضى نامقيدان فلفل را چنين مغشوش مىنمايند *
* جوز العبهر *
بفتح عين و سكون باء موحده و فتح ها و سكون راء مهمله
* ماهيت ان
دانهايست شبيه بآمله و مدور در جوف آن مغزى شبيه بدانهء آلوبالو و سرخ رنك و با اندك شيريني و قبضى
* طبيعت ان
مائل بكرمي و خشكي
* افعال و خواص آن
قاطع اسهال مايوسين و با رب مورد جهت اورام باطنى نافع است
* جوز القطاة *
بفتح قاف و طاء مهمله و الف و تاء مثناة فوقانيه و جوز البرى نيز كويند و آن را جوز القطاة ازين جهت نامند كه قطاة كه بفارسي سنكخوار نامند بسيار حريص است به خوردن آن و بعضى كفتهاند كه جوز الانهار است و بعضى جواز الانهار را غير آن دانستهاند
* ماهيت ان
دانهايست شبيه بكاكنج و در غلافى و در هر غلافى دو دانهء كوچك مىباشد كياه آن پر شاخ كه از بيخ آن روئيده و منبسط بر روى زمين و پر كره و نرم و برك آن شبيه ببرك خرفه و از ان عريضتر و نرمتر و مزغب و غبارآلود و منبت آن كنار آبها و جاهاى نمناك
* طبيعت ان
مائل بكرمي و خشكي
* افعال و خواص آن
آشاميدن برك آن با شراب جهت تقطير البول و جرب مثانه خصوص با آب طبيخ بيخ هليون و عصارهء آن جهت