معده و عرق النسا و با روغن بادام و تخم كتان جهت سرفهء مزمن و درد سينه و با پوست هليلهء كابلي و امثال آن جهت ماليخوليا و جنون و صرع نافع و كفتهاند چون جرم سائيدهء خام آن را بياشامند اخراج بلغم زياده از صفرا مىنمايد و مطبوخ آن بالعكس يعنى اخراج صفرا زياده از بلغم مىكند و ليكن سزاوار آن است كه چون در مطبوخ و يا سفوف استعمال نمايند مبالغه در كوبيدن و نرم پيختن آن ننمايند تا بخمل معده و امعا نچسپد و در معاجين مبالغه نمايند و چون بطريق سفوف با زنجبيل و شكر بخورند بايد كه با آب كرم باشد و اكر با نمك بخورند با آب سرد و آشاميدن قليلى از ان با زنجبيل و نبات كه بطور قهوهء زنجبيل پخته كرم كرم اندكاندك بياشامند جهت سرفهء رطوبى و ضيق النفس بارد رطب نافع مضر امعا و مجفف اعضا و مغثى و مكرب محرور المزاج و صاحب قلب حار را مضر مصلح آن خراشيدن پوست سياه آن و بروغن بادام و يا پسته چرب كردن و با كتيرا استعمال نمودن اما بايد كه به حد اعتدال چرب نمايند زيرا كه بسيار چرب نمودن آن باعث ضعف عمل آن است و وجه خراشيدن پوست آن را كفتهاند آن است كه ذراريح يا كياه آن مىباشد مقدار شربت از جرم آن تا سه درهم و در مطبوخ تا پنج درهم بدل آن به وزن آن پوست ريشهء توت و در بعضى امزجه غاريقون است و طريقهء تدبير جوارش و حبوب و دواء التربد و رب التربد و سفوفات و اشربه و معاجين آن در قرابادين ذكر يافت
* ترمس *
بضم تا و سكون راء مهمله و كسر ميم و سكون سين مهمله بفارسي باقلاى مصرى نامند
* ماهيت ان
تخمى است از باقلا كوچكتر سفيد مائل بزردى و تدوير و مفرطح و وسط آن اندك فرورفته و طعم آن با تلخي و بستاني و برى مىباشد بستانى آن بزركتر و برى آن ريزهتر و زردتر و تلختر و ثقيل الرائحه و بهترين آن در تغذيه سفيد باليده بستاني آنست و در تداوى برى بسيار تلخ آن
* طبيعت بستانى آن
در آخر اول كرم و در دوم خشك و برى آن در دوم كرم و در آخر آن خشك
* افعال و خواص آن
مفتح سدهء كبد و طحال و محلل صلابات و جالي و مدر بول و حيض و مسقط جنين و زائل كنندهء كلف و برص و بهق آشاميدن طبيخ آن و لعوق پختهء سرشتهء آن با ماء العسل و با سركهء ممزوج به آب جهت اخراج ديدان و حب القرع و ادرار بول و حيض و با سداب و فلفل جهت ادرار حيض و اخراج جنين و تحليل اورام طحال و تفتيح سدهء كبد و ضماد آن با ماء العسل به زير ناف جهت اخراج ديدان و بر برص و بهق و برش و جميع آثار جلديه و سعفه و بثور و جرب و قروح خبيثه و خنازير و اورام صلبهء جكر و غير آن و جذب سم هوام و اكله و نار فارسي و بدستور با سركه و با عسل و سركه باهم جهت تسكين وجع عرق النسا و تحليل خنازير و قلع نار فارسي و ورم سپرز و با مازريون جهت جرب مواشي و تضميد پختهء آن با سركه و عسل جهت عرق النسا و وجع ورك و آثار ضربه و سقطه و مطبوخ آن در سركه جهت اورام بارده و تهيج بلغمى و اوجاع مفاصل بارده خصوصا كه به آب دريا و با ماء الرماد سرشته باشند و با سركهء تنها جهت اوجاع مفاصل حاره و ضماد آرد آن با آرد جو و آب و سركهء مخلوط باهم جهت تسكين اوجاع حاره و به تنهائى بر ورك جهت عرق النسا و بر بشره جهت تنقيهء آن و نيكوئى رنك رخسار و حمرت آن و بردن آثار ضربه خصوصا با آب باران و چون آرد آن را با بزر كتان و اندكى فلفونيا سرشته بر پارهء كاغذى ماليده ضماد نمايند جهت رفع ثآليل و بروز مقعده و شقاق آن و بواسير و بامر جهت عرق النسا و ضماد طبيخ آن بر غانغرايا و آن ورمي است كه اولا حس از عضو بر طرف مىشود پس متورم مىكردد و آشاميدن آن نيز جهت آن علت و تنقيهء احشا و آشاميدن مقدار يك رطل از ان جهت برص و شستن چارپايان به آن جهت كشتن كنهء آبها و پاشيدن آب مطبوخ آنكه تلخى آن در آب رفته باشد بر ديوارهاى خانه و حجره باعث قتل پشه و مانع