هليله تركيب كنند بايد كه مراعات آن نمايند كه قوت يكى مصادم و مبطل قوت ديكرى نكردد و نيز بسيار بايد كه جوش ندهند زيرا كه جوش بسيار مبطل فعل آن است و استعمال آن با شكر مقوى فعل آن است در اسهال و با عسل مضعف آن و استعمال مطبوخ آن سبكتر است بر معده و سريع الانحدارتر از جرم آن و با آلو و عناب و تمر هندى و شاهتره و هليلج قوى الاسهال خصوصا كه صاف نمايند بر روى ترنجبين و شيرخشت و مغز فلوس خيار شنبر ماليده باز صاف نموده روغن بادام بر ان چكانيده بياشامند و خورانيدن آب برك آن مقدار يكدرهم با ثلث آن شكر جهت خروج مقعدهء اطفال بغايت مؤثر و ضماد آن جهت اورام حاره و التهاب معده و حرارت چشم و برآمدكي مقعده و جرب صفراوى و حكه بيعديل است و آشاميدن شراب و با مرباى آن يعني كلقند كل آن جهت ذات الجنب و ذات الرئه و تسكين التهاب معده و روغن آن سرد و تر و منوم و جهت جرب و جراحت جسد و خشكي سينه و سرفه و ريختن موى و نرم كردن اعضا و مفاصل و حفظ صحت ناخن و مكرر آشاميدن دو درهم آن بعد از تعريق در حمام جهت ضيق النفس و ضماد آن با موم بر سينهء اطفال جهت سعال بغايت نافع و مؤثر و قطور آن در احليل جهت حرقة البول و حرارت مثانه و سعوط آن جهت درد سر حار و بيخوابي مفيد و تدهين ناف بدان جهت سعال مزمن مجرب و چون اسفنج را و يا پنبه را با روغن بنفشه آلوده بر مقعد ضماد نمايند در تنويم عديل ندارد و بدل آن روغن نيلوفر و طريق كرفتن روغن آن به چند نوع است يكى آنكه با كنجد مقشر يا بادام مقشر در كيسهء كرپاسى كرده مكرر بمالند و خشك كنند و كل را تجديد كنند تا آنكه مغز بادام يا كنجد رنكين شود برنك آن پس هر وقت كه خواهند كوبيده روغن آن را بكيرند نوع ديكر آنكه كل بنفشه تازه را در روغن كنجد در هر رطلى سي مثقال اندازند و در آفتاب كذارند و بعد از هرچند روز صاف نموده بنفشه را تازه كنند تا رنك و بوى بنفشه را بردارد و شراب معمول آن با شكر نافع است از براى سرفه و همچنين مرباى آن جهت ذات الجنب و رئه و شوصه و وجع كرده و ادرار بول مفيد
* بنقه *
بفتح با و سكون نون و فتح قاف و ها
* ماهيت ان
دانهايست شبيه بعدس و از ان باليدهتر و بشيرازى مشو كويند قسمى از خلو است و ليكن بسفيدى و تدوير آن نيست
* طبيعت آن
سرد و خشك مائل باعتدال و قابض
* افعال و خواص آن
جهت فتق و اسهال و ذرور آن جهت قروح ساعيه نافع و در سائر خواص مانند عدس و اكثار آن مولد سودا مصلح آن روغن است
* بنك *
بفتح با و نون و كاف
* ماهيت آن
انطاكي كفته پوست درختى است يمنى سبك و زرد و با قبض و خوشبوئى و كفتهاند كه پوست ام غيلان يمني است و بعضى كفتهاند كه آن بنك الاس است و آن كرههائى است كه در بيخ آن بهم مىرسد و اين انسب و اصح اقوال است و بهترين آن سبك و شيرين و قابض و خشبوى آن است
* طبيعت ان
كرم و خشك و قريب به آخر درجهء اول
* افعال و خواص آن
از عطريات است و مقوى معده و جكر و دماغ و جهت تقويت باه و ادرار بول و قطع اسهال صفراوى و غثيان حادث از برودت و نشف رطوبات شربا و ضماد آن جهت تحليل طحال و تجفيف رطوبات و طلاى آن مانع عرق و خشبوكنندهء آن و قاطع رائحهء نوره و منقي جلد و رطوبات تحت آن مقدار شربت آن تا پنج درهم بدل آن آس است
* بن *
بضم باء موحده و نون مشدده در اصل اسم خمر غليظ است بلغت يمن كه مشهور و معروف بقهوه بوده است بالفعل اطلاق مىنمايند بر ثمرى خاص و براى حرمت آن را ترك كرده اين را بجاى آن مىآشامند
* ماهيت آن
ثمر درختى است كوهستاني كه در جبل يمن و نواح آن و ملك حبشه و در بناويه كه جزيرهايست از جزائر زيربادات نيز بهم مىرسد