و الآن مكان « عقاب » و « شكارهاى وحشى » است . و نيز اخراجات زياد به جهت ساختن اين راه بيهوده است ؛ و براى گذشتن از رودخانه هراز « 1 » به جهت پيدا كردن معبرى كه چندان خطرناك نباشد ، پلايه اخراجات گزافى گردد .
همچنين براى ساختن پلها - چنانكه سابقا مذكور شده است - كه اغلب آنها خراب شدهاند ، اگرچه بعضى از آنها جديد البنا « 2 » و مستحكم به نظر مىآيد ، و آن چه خراب شده است ، سببش معلوم است كه در ظاهر با « آجر » بنا شده و در باطن به جز « گل » و « چوب » چيزى نيست .
بنابراين واضح است كه چنين بنايى هرگز تاب سيلاب را نخواهد آورد ، و عبور و مرور « كاروان » از روى آنها نخواهد شد ؛ خاصه در صورتىكه اسبهايى « 3 » چند به عراده بسته باشند و لا محاله به قدر دو خروار با عراده باشد .
خلاصه ، تفاوتى كه ما بين اين دو راه پيدا كردهام ، اين است كه از راه فيروزكوه تا به قريه بومهن كه 9 فرسخى سارى است ، در 47 ساعت به پاى اسب خود طى كردهام ؛ و از راه آمل به همان قريه در مدت 40 ساعت رفتهام .
با خود اينكه مسافت راه فيروزكوه قريب به دو مساوى راه آمل است ، بنابراين دارم كه تشنگى در انتخاب اين دو راه به هم نخواهيد رسانيده ، چراكه به تحقيق مشاهده شده است . علاوه بر اينها ، ساختن راه آمل به خط مستقيم ، به طريقى كه عراده و كالسكه كار كند و قيمت اجناس تنزل نمايد ، محال است .
در ساختن راه فيروزكوه كه تا سارى و بارفروش بروند ، در صورتىكه اخراجاتى بشود ، فوايد زيادى حاصل مىگردد .
فاما ساختن راه فيروزكوه و تراشيدن جنگل ، دولت را اخراجات زيادى نخواهد بود . در صورتىكه اين عمل به قاعده بوده ، به عهدهء اشخاصى باشد كه از جانب دولت اطمينانى به « كتابت » آنها باشد .
در حقيقت ، اگر راه را درست مشخص كنند و به دستور العمل مهندس كامل رفتار نمايند و بعضى درختان بافايده را قطع نكرده ، از سمتى كه تعيين مىشود حركت كنند ، ممكن است كه در اين بينها به بعضى مكانهاى بافايده برسند و دهاتى چندين « 4 » بنا كنند .
هامش
( 1 ) . در اصل : عراض
( 2 ) . در اصل : البناد
( 3 ) . در اصل : اسبهاى
( 4 ) . در اصل : چندنين