خلاصه ، بعد از مغرب ، لنگر كشيده و مىرود .
فرسخى رفته ، عيبى در چرخهاى كشتى به هم رسيد . به قرب 4 ساعت تأمل نمودند . پس از اصلاح ، روانه شدند .
دوشنبه ، شانزدهم [ صفر المظفر 1306 ه . ق . ]
بين مشرق و شمال مىروند و در مسئلهء « قبله » و جهت ، مسلمانان از هندوى گردانندهء چرخ سكان جويا شدند . معلم خنديد [ و ] تعجب نمود . چون زبان مىدانست ، سبب [ را ] پرسيدم . گفت : « مگر در كتاب آنها نيست .
فَأَيْنَما
« 1 »
تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ؟ ،
« 2 » از بتپرست ، كعبه مىجويد . »
گفتم : « اين بيت را عارفى فرموده [ است ] :
اينما تولّو را گر تو خواندهاى ، زاهد * چون در حرم بستند ، سجده بر كليسا كن
و رشتهء كلام به طول كشيد .
سهشنبه ، هفدهم [ صفر المظفر 1306 ه . ق . ]
به قولى شهادت جناب رضا - عليه السلام - است و تحويل « شمس » به برج « عقرب » .
دريا هم در « طرب » و جمعى در « تعب » [ هستند ] .
اواسط شب ، كشتى بسيار بزرگ [ از ] مواجه ما گذشت . طرفى كه ديده مىشد ، 4 مرتبه و هريك قريب [ به ] 80 چراغ روشن شده بود . گفتند : [ به ] « لندن » مىرود .
چهارشنبه ، هيجدهم [ صفر المظفر 1306 ه . ق . ]
به واسطهء انقلاب دريا ، احتمال طهارت و صحت اعمال ، از بين رفت . و دو طايفه از اسلام ، در سقوط « تكليف » ، نزاعى داشتند و در شروط ، حرفها زدند و تمام به اين اختلاف متّفق بودند كه : « نصلّى خلف كلّ برّ و فاجر » .
پنجشنبه ، نوزدهم [ صفر المظفر 1306 ه . ق . ]
« واهواه » « و سبحان سبحان » هندىها و فغان « كابلى » و « افغان » ، و كسافت و جمعيت ، به حدّى دريا را به تلاطم و صدا درآورده ، كه جمعى به كسالت و بعضى [ هم ] راحت شدند .
معلّم ، حكم داد تمام چادرها را برداشتند .
شب ، بارندگى سخت شد . « من فوقهم ماء المطر و من تحتهم بحر الاحمر و من
هامش
( 1 ) . در اصل : اينما
( 2 ) . سوره بقره - آيه 115 .