پنجشنبه ، بيستم [ محرم الحرام 1306 ه . ق . ]
« حاجى سيد حسن » ساكن « مدينه » [ و ] معروف به « عطار » ، از منسوبين « سيّد مصطفى » ، كه اوصافش مشهور است ، قدرى « انار » « 1 » و « ليموى آب » و « رطب » « فدك » براى « سيد المجتهدين ، فرستاده و بعد از ساعتى [ كه ] به ملاقات آمدند ، بسيار مؤدب و معقول مىگفت : زمانى كه مرحوم « حسام السلطنه » مشرف شدند ، محض خدمتگزارى من ، وقت رسيدن به « دار الخلافه » نشانى و فرمانى به افتخار دعاگو ، از دربار اعليحضرت شهريارى - خلد اللّه ملكه - عزّ صدور يافت كه ضمنا در امور حاج ايرانى در « مدينه مشرفه » رسيدگى نمايم ، و اگر لازم شود با حكومت محليّه گفتگو نمايم ، جناب « سفير كبير » همراهى نمىنمايند و « پيشكش » و « تعارفى » مىخواهند كه هرساله به « اسلامبول » بفرستم . راهى براى تحصيل اين تقديم نيست ، مگر از هرنفر زوّارى 2 ريال فرنكسا دريافت شود ، [ كه ] قدرى به « آغايان حرم » ، و باقى به حضور « معين الملك » مىرسد .
و در 5 ساعت از شب گذشته ، با « خواجهباشى » و به دستيارى حملهداران ، هر خانه كه زوّار منزل دارند ، مىآئيم و تعداد نفوس و اخذ مبلغ مىشود ، ولى محض احترام و درويشنوازى به شما زحمت نمىدهند [ و ] بسيار لطف نمودند .
ضمنا از « فدك » [ هم ] سخن در ميان آمد [ و ] اجمالى به آن اشاره مىنمايد .
« فدك » ، به فتحين ، اسم قريهاى است . از « مدينه » تا آنجا 2 روز مىروند و تا « خيبر » به مسافت يك روز كمتر است و از قريههاى « 2 » « يهود » بود ، مشتمل بر چشمههاى آب و درختهاى خرما .
جناب « رسالت پناهى » و « حضرت ولايت مرتبت » ، به نفس نفيس آنجاها را تصرف نمودند [ و ] به اين واسطه حكم « انفال » در او جارى شد ، نه حكم « فيئى » ، كه به عموم مسلمين برسد [ و ] از خصايص حضرت شد به حكم الهى . و بعد از آنكه اين آيهء مباركه نازل شد :
« فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ
اى اعط فاطمه حقّها « 3 » » ؛ « رسول خدا » - ص - به امر الهى « فدك » را به « صديقهء طاهره » واگذاشت . و در دست حضرت و به تصرف
هامش
( 1 ) . در اصل : آنار
( 2 ) . در اصل : قريهاى
( 3 ) . اصل اين آيه ( سوره روم - آيه 38 ) چنين است :« فَآتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ ذلِكَ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ » .آيهاى شبيه به آن هم ديده مىشود ، كه عبارت است از :« وَ آتِ ذَا الْقُرْبى حَقَّهُ وَ الْمِسْكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذِيراً »( سوره اسرائيل يا اسراء - آيه 26 ) . بخش « اى اعط فاطمة حقّها » ، در قرآن - كتاب دينى مسلمانها - وجود ندارد .