صوفى خلوتنشين با دل اندوهگين * سركه و نان جوين كرده غذا اختيار
گاه زند هاىوهوى گه نكند گفتگوى * گاه وسيع است و خوش گاه شود تنگ و تار
شعر نداند ز شرع ، اصل نداند ز فرع * سنّت ازو شكوهناك ، بدعت ازو مايهدار
از علما خود مپرس وز فضلا خود مگوى * با همهشان كارزار وز همهشان كارزار
در ذم قليون و قهوه « 1 »
جُز دو سه از اهل حق برده ز باقى سبق * تارك دار الغرور طالب دار القرار
ز آن دگران ، اين قليل خسته دلند و عليل * ليك مدارا كنند ، تا نشود كارزار
هامش
( 1 ) - محدث كاشانى با هر گونه لهو و لعب و امور لغو و بيهوده كه قطعا با شرع انور موافقت ندارد موافق نبوده است از جمله كشيدن توتون و قليان كه در روزگار وى تازه در ايران متداول شده بود سخت مخالف بوده و اينكه در بيت بالا اشاره بسير و نوشيدن قهوه و شرب دخان كرده است مقصود از وى سير در قهوهخانه بوده كه از روزگار شاه عباس اول در اصفهان و بعض شهرها افتتاح و محل تفريح و كشيدن قليان و احيانا شراب بوزه و شربت پوسته خشخاش و مواد مخدرى ديگرى چون بنگ و حشيش معمول بوده مضافا به اينكه ساقيان اينگونه قهوهخانهها جوانان زيباروئى بودهاند كه با رقص و سرگرميهاى ديگر از ميهمانان پذيرائى مىكردهاند .
فيض كاشانى در كتاب كلمات ظريفهء خود نيز كه تأليفى اخلاقى و انتقاديست نيز از اينگونه قهوهخانهها به سختى انتقاد كرده است « براى آگاهى بيشتر از اماكن مزبور به سفرنامههاى شاردن و مسيو تاورنيه فرانسوى كه هر دو در روزگار فيض « شاه عباس دوّم » در ايران بودهاند مراجعه فرمائيد » .