سازد و روى به جستن آرد و خواهان وى گردد . يعنى طلب بر مقدار رغبت باشد و اجتهاد بر مقدار طلب . هر چند ارادت صحيحتر ، طلب قوىتر . و هر چند طلب قوىتر ، اجتهاد بانشاطتر و تحمل بلاى طلب بيشتر .
باز گفت : پس اندر باطنش حالى پديد آيد كه او را كشف گردد آن چه همىجويد چنان كه حارثه رضى اللّه عنه گفت : نفس خويش را از دنيا دور گردانيدم و به روز نفس را تشنه گردانيدم و شب بيدار گردانيدم ، چنان است گويى به عرش خداوند همىنگرم . خبر داد كه گشاده گشتن احوال غيب مر او را بعد از آن بود كه از دنيا دور گشته بود . يعنى حارثه را همى محل مريدان مىنهد كه او را بلا و گرسنگى و بيدارى از پيش بود بعد از آن غيب قيامت او را كشف گشت .
باز گفت : و مراد نام آن كس باشد كه حق تعالى ناگاه او را به قدرت جذبه كشد « 1 » و از خلق بربايد هيچ بلا ناديده و ناآزموده . احوالى اندر سر وى پديد آرد كه او را غيب كشف گردد و قوت آن مشاهدت كه مر او را اندر سر پديد آيد از وى اجتهادى و نشاطى برانگيزد و دل او را روى بدان چيز گرداند كه يافته است و بلاى آن را كشيدن سازد و باك ندارد و بر وى سبك گردد .
همچون جادوان فرعون كه مر ايشان را اندر باطن كشف حال به وقت پديد آمد ، آسان گشت بر ايشان كشيدن آن بلا كه فرعون مر ايشان را وعيد كرد فقالوا :
« لَنْ نُؤْثِرَكَ عَلى ما جاءَنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الَّذِي فَطَرَنا فَاقْضِ ما أَنْتَ قاضٍ »
« 2 » گفتند : ما توانگر نيستيم بر آن چه ما را پديد آمد و بر آن كسى كه ما را
هامش
( 1 ) - در خلاصه : كند و مىتواند بود كه حرف اول مفتوح باشد اما چون در التعرف ص 140 برابر عربى آن : هو الذى يجذ به الحق ، جذبة القدرة است و ترجمهء عبارت در شرح تعرف ج 4 ص 149 نيز : كشد است به صورت مندرج در متن تصحيح شد .
( 2 ) - سورهء 20 طه آيهء 72