و آخر مفكوك من الاسر بالفنا * فاصبح خلوا « 1 » و اجتباه ودود
گفت گروهى ديگرند گشاده گشته از اسيرى و بند ، بدان كه فانى گشتهاند پس خالى گشتهاند از همه معانى و بگزيد مر ايشان را خداى عز و جلّ .
پس يك گروه متفرد از ملك و ديگر گروه متفرد از نفس [ و تفرد تفعل ] « 2 » بود ، تا از ملك خبر ندارد از ملك تفرد نيارد و تا از نفس خبر ندارد از نفس تفرد نيارد . باز گروهى ديگر مغلوب گشتهاند اندر مشاهدت نه از نفس خبر دارند و نه از خلق از چيزى كه خبر ندارند « 3 » تفرد چگونه آرند « 4 » باز هر سه [ طايفه را ] « 5 » در كتاب تفسير كرد . گفت : آن كه پيوسته همىرود اندر علو ( و ) « 6 » يگانه باشد به بلا . از بهر آن كه او را راه نيست سوى آن كه همىجويد و آرام نيست با چيزى غير وى . يعنى با موجود آرام نه و مفقود يافتن روى نه و از طلب فرود ايستادن روى نه . كدام بلا باشد از اين عظيمتر كه با جز دوست آرام نباشد و بىدوست صبر نباشد و از طلب فرود ايستادن روى نباشد و به جستن راه نيابد .
باز گفت آن كه از نفس متفرد است وى از بلاها آگاهى ندارد ، از بهر آن كه بلا بر نفس آيد ، چون از نفس غايب است از بلا چه خبر دارد و نيز مر او را سلطان مشاهدات سرّ چنان غلبه كرده باشد كه اگر بلاى هر دو كون بر نفس وى نهند خبر ندارد .
باز گفت و آن كسى كه او را از اسيرى نفس گشاده گردانند بدان معنى كه او را از نفس فانى گردانيده باشند ايشان مجتبى و متقرب حق تعالى باشند و متفرد به حقيقت ، ايشان باشند .
هامش
( 1 ) - متن خلاصه خلوا كه مخالف وزن است
( 2 ) - در خلاصه محو است از شرح تعرف نقل شد
( 3 ) - خلاصه : ندارد آرد و تصحيح با توجه به معنى و ص 29 ج 4 شرح تعرف است
( 4 ) - خلاصه : ندارد آرد و تصحيح با توجه به معنى و ص 29 ج 4 شرح تعرف است
( 5 ) - در متن خلاصه محو است و به قرينه و قياس مىتوان دريافت
( 6 ) - زايد به نظر مىرسد .