باب الثالث و الاربعين - چهل و سيم فى الشكر « 1 »
حارث محاسبى گفت : شكر زيادت خداى است عز و جلّ مر شاكران را .
و آن است كه چون بنده شكر كند و به جاى آورد ، حق تعالى مر اين بنده را توفيق زيادت كند تا شكر بيفزايد يعنى بنده طاعت نتواند آوردن مگر به توفيق حق تعالى . چون طاعت بيند و توفيق نبيند « 2 » آن طاعت مقبول نيفتد ، باز چون منت توفيق بيند و طاعت خويش نبيند مر آن منت را شكر آرد ، حق تعالى او را توفيق طاعت زيادت گرداند . چندان كه شكر منت زيادت مىشود حق تعالى مدد توفيق طاعت زيادت مىكند .
بزرگان گفتهاند كه نشان طاعت مقبول آن باشد كه بعد از آن طاعت ، توفيق طاعتى ديگر يابد از بهر آن كه شكر زيادت واجب كند و اگر توفيق ديگر نيابد « 3 » نشان آن است كه پيشين مردود است كما قال اللّه تعالى :
« لَئِنْ
هامش
( 1 ) - شماره و عنوان باب با التعرف ص 100 برابر است الا اين كه در التعرف عنوان :
قولهم فى الشكر است و در شرح تعرف مطالب مربوط در ص 137 ج 3 آمده است بىذكر عنوان و شمارهاى براى باب .
( 2 ) - شرح تعرف ج 3 ص 137 : چون طاعت از خويش بيند و از توفاق نبيند هر چند عبارت خلاصه هم معنى راى مىرساند اما آن چه در شرح تعرف آمده روشنتر است .
( 3 ) - اصل : نيايد .