و گفت بر مذهب شيخ جنيد قدس اللّه روحه ، كسب كردن فريضه نيست و ليكن طاعت است هم چون نماز و روزهء نوافل . يعنى ترك كسب بنده را زيان ندارد و ليكن آوردن وى مر او را بهتر باشد از به جاى ماندن .
و به كسب كردن به خداوند عز و جلّ تقرب افتد چون شرائط وى نگاه دارد و نزديك اين طايفه صلاح نفس جستن فريضه نيست ، موافقت حق تعالى جستن فريضه است هر چند نفس را صلاح باشد يا نباشد .
باز گفت كسب كردن نزديك شيخ جنيد استعمال اطلاق شريعت است هم چون نوافل ، نه بدان معنى كه روزى از كسب بيند يا جرّ منفعت به وى طلب كند . و بزرگى گفت كسب مباح است مر مردم تنها را و بر وى واجب نيست چون اندر توكل وى قدح نيارد و دين او را حرج نكند .
يعنى چون كسى تنها باشد و نفقهء كسى بر وى واجب نباشد كسب او را طاعت نباشد و ليكن مباح باشد چون خوردن و خفتن و افعال ديگر از مباحات به وقتى كه مر او را اندر شريعت نقصان نيارد و از خدمت مولى باز ندارد .
و باز گفت و مشغول گشتن به وظيفههاى حق تعالى اولىتر از كسب كردن و اعراض كردن از كسب چون توكل درست باشد و ثقت به خداى عز و جلّ درست باشد واجبتر . يعنى اگر بندهاى است كه توكل وى به خداى عز و جلّ درست است و به وعدهء حق تعالى واثق است مر او را از كسب كردن اعراض واجبتر ، از بهر آن كه حق تعالى روزى وعده كرد و ضمان كرد ، فرمود كه :
« وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها »
« 1 » و خبر داد كه رزق به كسب نيست و گفت :
« وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ »
« 2 » و كسب بنده به آسمان نرسد و بدين سوگند ياد كرد و گفت :
هامش
( 1 ) - سورهء 11 - هود آيهء 6 .
( 2 ) - سورهء 51 - ذاريات آيهء 22