سنگ لغزان اندر شب تاريك .
و بنده اندر ايمان متحقق نشود تا صفات وى چنان نگردد كه من الحق بالحق للحق الى الحق ، من الحق ابتداء و بالحق وجودا و للحق ملكا و الى الحق رجوعا .
و قال النبى صلى اللّه عليه و سلم : تعس عبد الدينار و تعس عبد الدرهم و تعس عبد بطنه و تعس عبد فرجه و تعس عبد الخميصة . و اين تعس يا بر وجه دعا باشد كه آن كس هلاك باد كه بندهء اين چيزها است و دعاى مصطفى صلى اللّه عليه و سلم مستجاب است يا بر وجه خبر باشد كه هلاك گشت آن كس كه وى بندهء اين چيزها گشت و خبر وى صدق است .
اگر مراد خبر است آن است كه چون آن كس همت خويش اندر تحصيل مراد نفس افكند تا طالب اين چيزها گشت او را عبد اين چيزها خواند از بهر آن كه طالبى صفت بندگى است و مطلوبى صفت خداوندى ، طالب نيازمند باشد و بنده ، و مطلوب بىنياز باشد و خداوند .
« 1 » و سؤال كردند از شيخ جنيد قدس اللّه سره كه ايمان چيست ؟
گفت : نور السرائر مع صفاء الضمائر فى قوة البصائر و اصلها قطع العلائق و صدق الحقائق و الانقطاع الى رب الخلائق .
و ايمان چهار چيز است : يكى بيم از خداى به هر وقتى ، ديگر اوميد به خداى به همه حالى ، سديگر دوستى خداى به همه جايى ، چهارم شرم از خداى به همه كارى « 2 » .
و گفت پرسيدم پيرى را كه ايمان چيست ؟ گفت آن كه همگى تو
هامش
( 1 ) - عباراتى كه در فاصلهء 1 و 2 قرار دارد در شرح تعرف چاپ هند و التعرف چاپ قاهره وجود ندارد . و ممكن است در شرح تعرفى كه صاحب خلاصه از آن بهره برگرفته است وجود داشته بوده است و البته اين حدسى است كه چاپ شرح تعرف ديگرى مستند به نسخ صحيح ممكن است آن را رد يا تأييد كند .
( 2 ) - عباراتى كه در فاصلهء 1 و 2 قرار دارد در شرح تعرف چاپ هند و التعرف چاپ قاهره وجود ندارد . و ممكن است در شرح تعرفى كه صاحب خلاصه از آن بهره برگرفته است وجود داشته بوده است و البته اين حدسى است كه چاپ شرح تعرف ديگرى مستند به نسخ صحيح ممكن است آن را رد يا تأييد كند .