مر بنده را و كرامتها و نعمتها روا باشد كه بنده بداند و به زيادت شكر مشغول گردد .
و گفت ولايت دو است : يكى آن كه از دشمنى به دوستى آرد و اين عامهء مؤمنان را بود هر كه از كفر و شرك بيزار گردد و ايمان بيارد از محل عداوت به محل ولايت آيد و اين ولايت واجب نكند معرفت ولايت و تحقيق كردن ولايت را مر هر يكى را از اعيان مؤمنان [ كه مؤمنان « 1 » ] اولياى خدايند . كما قال اللّه تعالى :
« اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا »
« 2 » و قال :
« ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا »
« 3 » .
شايد گفتن كه كافران اعداى خدايند و مؤمنان اولياى خدايند .
اما تعيين كردن كه فلان مؤمن ولى خداى است و فلان كافر عدوّ خداى است روا نباشد كه خطر زوال ايمان است مر خاتمت مؤمن را ، و مر خاتمت كافر [ را ] وجود ايمان موهوم است كما قال النبى صلى اللّه عليه و سلم : لا تحلوا احدا الجنة او النار ، اى لا تحكموا لاحد بحلول الجنة او بحلول النار .
و مذهب سنت و جماعت آن است كه حكم ولايت و عداوت تعلق دارد به خاتمت عمر نه به اول عمر .
و گفت آن ولايت ديگر ولايت اختصاص و اصطفاء و اصطناع است و اين مر خواص را بود نه عام را . و بدين مقام آنگاه رسند كه ظاهر و باطن مر حق را متحد گردند ، خلاف نكنند و نينديشند و اندر موافقات رياى « 4 » خلق نبينند و با نفس صحبت نكنند و اندر نظارهء منت دوست ، خدمت
هامش
( 1 ) - با توجه به معنى و ص 20 ج 3 شرح تعرف
( 2 ) - سورهء 2 - بقره آيهء 257
( 3 ) - سورهء 47 - محمد آيهء 11
( 4 ) - متن خلاصه : ريايى و اصلاح به صورت ظاهر بدان جهت است كه اين سبك نگارش تحت تأثير لهجهء محلى قرار گرفته است كه در آن غالب كسرههاى مضاف به صورت يا نوشته مىشود . رجوع شود به كتاب لهجهء بخارايى نوشتهء اين جانب ص 53