را چيزهايى بدهد مانند كرامات و معجزات و ليكن اين مر ايشان را خاصه دهد نه چنان كه خلق را به شبهت افكند و اگر پيش خلق دهد چنان دهد كه برابر آن چيزى بود كه شبهت بردارد تا خلق به ايشان مغرور نگردند و اين استدراج باشد مر ايشان را و سبب هلاك باشد چنان كه در قرآن فرمود :
« سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ وَ أُمْلِي لَهُمْ إِنَّ كَيْدِي مَتِينٌ »
« 1 » و گفت اين كرامت مر ايشان را بدان دهد تا اندر تن ايشان تعظيم و تكبر افزايد و گمان برند كه اين ما را كرامت است و سزاوار اين گشتند به اعمال خويش و چنان دانند كه اين مر ايشان را به افعال ايشان واجب گشت ، تكيه كنند به اعمال خويش و خويشتن را بر خلق فضل بينند و خوار گيرند بندگان خداى را و ايمن شوند از مكر وى و بر بندگان خداى تعالى تطاول سازند و گردن افرازند .
و فرق ميان استدراج و كرامت آن باشد كه مستدرج و ممكور بدان بنازد و بر وى اعتماد كند . باز ولى مكرم از كرامت بگريزد و بترسد . و گفتهاند بيشتر قطيعت بزرگان اندر كرامت پديد آيد و گفتهاند كه كرامات رنگ و آرايش و پرورش است ؛ هر آن ستور كه بپرورند و بيارايند و گرد شهر بگردانند ، ذبح زير آن پنهان است . هرگز ستور نزار را نكشند . و گفتهاند بت عارفان كرامات است اگر با كرامات بيارامند محجوب و معزول گردند و اگر تبرا كنند مقرب گردند و موصول شوند .
و گفت اولياى خداى تعالى چون مر ايشان را چيزى از كرامات پديد آيد ، اندر ايشان ذل و خضوع زيادت گردد و ترس و تواضع بيشتر شود و تن خويش را خوارتر گيرند و حق خداى تعالى بر خويشتن بيشتر بينند . آن زيادت كرامت يافتن ، زيادتى پيدا آرد اندر خدمت ايشان و قوتى نو پديدار
هامش
( 1 ) - سورهء 7 - اعراف قسمتى از آيهء 182 و تمام آيهء 183