قوله : و قد يتوهم :
بعضىها دچار توهم شده و با خيال كردهاند كه در رابطه با خبرين متعارضين متعادلين دو دسته ادلّه تعارض دارند و جائى براى ترجيح نيست و آن دو عبارتند از :
1 - اخبار التخيير كه مخصوص متعارضين بوده و حكم مىكند به وجوب تخيير در متعارضين متكافئين
2 - ادلّه اصول عمليه يعنى ادلّه استصحاب ، برائت ، احتياط كه به عمومشان موارد فقدان نص و اجمال نص و از جمله تعارض نصين را شامل بوده و دلالت مىكنند بر اجراء اين اصول هريك در مجارى خودش و معينا اجراء اصل را ملجأ و مرجع قرار مىدهند و سخن از تخيير نيست و نسبت ما بين اين دو دسته ادلّه نسب اربع عموم و خصوص من وجه است :
مادّه افتراق ادلّهء اصول عمليه مواردى كه منشأ شبهه فقدان نصّ اجمال شبهات موضوعيه باشد اينها را ادله اصول عمليه شامل است ولى أدلّة التخيير شامل نيست
مادّه افتراق اخبار تخيير :
در مواردى كه دو خبر بر سر حكمى تعارض دارند مثلا يكى دالّ بر وجوب است و ديگرى عدم وجوب و فرض كنيد وجوب حالت سابقه ندارد اينجا اخبار تخيير جارى مىشود ولى ادلّه استصحاب جارى نيست يا مواردى كه شك ما در اصل تكليف نيست بلكه در مكلف به است اخبار تخيير مىآيد ولى ادلّه برائت نمىآيد و هكذا . . .
مادّه اجتماع : در مثال مذكور فرض كنيد كه حالت سابقه معلومى در كار است در آن صورت هم اخبار تخيير جريان پيدا مىكند به مناط متعارضين متعادلين و هم ادلّه اصول عمليه يعنى استصحاب جارى مىشود به مناط اينكه يقين سابق و شك لاحق در كار است و يا اگر شك در اصل تكليف باشد
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 369
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٦٩