( البته منظور اخبار عرض از مخالفت چيست را در باب حجيت خبر واحد و در ادلّه سيد مرتضى و اتباع او براى ردّ حجيت خبر واحد به اين اخبار توضيح كامل دادهايم فراجع )
آنگاه چنين فرض قطعا از باب تراجيح و ترجيح احدى الحجتين على الاخرى خارج و در فرض تعارض حجت و لا حجت داخل مىگردد كه معينا لا حجت طرح مىشود نه حجّت در نتيجه در صورت ثانيه نيز مثل صورت اولى جاى ترجيح به موافقت الكتاب نيست
ولى آنچه مايه خوشبختى است آنست كه وجود اين صورت يعنى مخالف تباينى در ميان اخبار ما منتفى است و باصطلاح عديم المورد و المثال است زيرا كه احاديثى كه فعلا در اختيار ما است و ما با آنها سروكار داريم و در كتب معتبره محمدون ثلاثهء متقدم و محمدون ثلاثه متأخر تبيين شده است كاملا منقح و مهذب و از احاديث جعليه و مضادّه با قرآن تصفيه شده است و لذا هرچه تفتيش فرمائيد چنين معارضى را نخواهيد يافت و يا اگر هم بيايد انگشت شمار و بسيار محدود است به گونهاى كه از عدد انگشتان دست تجاوز نمىكند
صورت ثالثه : ظاهر الكتاب به گونهايست كه اگر خبر مخالف با آن از وجود معارض عارى بود هرآينه مىديديم كه مخالفت بر نحو تباين كلّى به شكل مذكور يعنى صورت ثانيه نبود بلكه يا به نحو عام و خاص من وجه هستند كه به مجرّد توجيه و تأويل احدهما لا على التعيين نزاع مرتفع مىشود و يا متباينينى هستند كه به حكم عامين من وجه هستند يعنى احدهما كه توجيه شود كار تمام است
دو مثال
الف : از متباينين : فرض كنيد آيه فرموده : اغتسل للجمعة و دو خبر واحد هم وارد شده كه يكى مىگويد : اغتسل للجمعة و ديگرى : ينبغى غسل
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 358
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٥٨