ب : نقل به معنى : گاهى عدم وصول به قرائن در اثر اينست كه راوى كلام امام ( ع ) را نقل به معنى كرده و آن معنائى كه از خود كلام امام ( ع ) فهميده مىشد نتوانسته ادا كند و امام چيزى را ترجيح دادهاند كه انجامش بهتر است او گفته امام فرمود : افعل كذا و ما خيال مىكنيم واقعا امرى بوده و دالّ بر وجوب بوده و . . .
ج : خيلى جاها قرينه دالّ بر مراد مقاميه و حاليه بوده و راوى در مقام حكايت و نقل به خود كلام امام اكتفا كرده و قرائن حاليه و مقاميه را نياورده و امر بر ما مشتبه شده
د : و گاهى قرائن مقاليه و لفظيهاى به همراه كلام امام بوده كه مفهم مراد بوده ولى در تاريخ آن قرائن دفن شده و بدست فراموشى سپرده شده و لذا امر امروزه بر ما مشتبه است
ه : و گاهى هم مصلحت بوده كه امام كلامى بفرمايد و از آن خلاف ظاهر اراده كند ولى فعلا قرينهاش همراه نياورد حالا آن مصلحت ، مصلحت تقيه بوده بر نحو توريه و يا مصالح ديگرى بوده از قبيل مصلحت تدرج احكام و . . . اينها و امثال اينها هستند عوامل اختفاء قرائن و سپس پنداشتن اينكه از روز اوّل ائمه ( ع ) ضد و نقيض گفتهاند به منظور القاء خلاف و . . .
قوله : و الى ما ذكرنا :
مرحوم شيخ طوسى ره كه از بزرگان فقهاء شيعه و شيخ الطائفه مىباشند در كتب فقهيه و استدلاليه خويش به روش مشهور مشى كردهاند يعنى به متعارضين كه رسيدهاند از قواعد ترجيح و تخيير استفاده كرده و احدهما را اخذ كرده بدان فتوا دادهاند
ولى در كتاب استبصار كه كتاب حديثى ايشان است پس از نقل احاديث به ظاهر متعارض در هر بابى كوشيدهاند ( و لو با توجيهات بعيده تا چه رسد به قريبه )
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 313
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣١٣