احتمال تقيه است مربوط به متباينينى است كه جمع بينهما نيازمند تأويل هر دو مىباشد مثل ثمن العذرة سحت . . . .
و اما مواردى كه متعارضين احدهما موافق عامه و ديگرى مخالف عامه باشد و از حيث نسبت هم بينهما عام و خاص من وجه باشد يا متباينين باشند ولى جمع بينهما نياز به تأويل هر دو نداشته باشد بلكه توجيه احدهما لا على التعيين كافى باشد
مثلا در متباينين حديث مىگويد : اغتسل للجمعة و حديث ديگر : ينبغى غسل الجمعة و فرضا دومى مخالف با عامه و اولى موافق است و ضمنا هركدام را كه توجيه كنيم تعارض مرتفع مىشود يعنى اگر اغتسل حمل بر ندب شود كار تمام است و هكذا اگر ينبغى حمل بر استحباب شود تعارضى نخواهد ماند حال دوران امر است بين احتمال تقيه در جانب موافق تا ترجيح حاصل شود و بين تأويل احد الدليلين لا على التعيين تا تعارض مرتفع شود در اينجا چه بايد كرد ؟
يا مثلا در عامين من وجه يك حديث گفته :
اغسل ثوبك عن ابوال ما لا يؤكل لحمه يعنى بول حيوانات غير مأكول اللحم اعم از پرندگان حرامگوشت و يا درندگان و . . . نجس است و اگر به لباس يا بدنت اصابت كرد بايد بشويى
حديث ديگر گفته : كل شىء يطير لا بأس بخرئه و بوله يعنى بول و مدفوع پرندگان عموما چه مأكول اللحم مثل كبك و چه غير مأكول مثل عقاب پاك است
و حديث دوم موافق عامه است كه آنها بول طير را پاك مىدانند
ماده افتراق اولى بول حيوانات حرامگوشت غير از طيور است مثل سباع
و ماده افتراق دوّمى بول پرندگان حلال گوشت است مثل كبك
و ماده اجتماع هر دو بول پرندهء غير مأكول اللحم است كه حديث اوّلى
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 302
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٠٢