قوله : و قال المحقق :
مرحوم محقق اول در معارج الاصول عبارت شيخ طوسى را [ كه در بالا ذكر شد ] نقل كرده بعد فرموده :
به نظر مىآيد مستند و مدرك شيخ طوسى بر عمل به ابعد از عامه عبارت است از حديثى كه از امام صادق ( ع ) روايت شده و در آنجا اين تعبير آمده كه خذوا بابعدهما عن العامّة و شيخ متعبدا به اين حديث آن فتوى را داده نه به مناط اينكه مخالف عامه اقرب الى الواقع است يا در موافق عامه احتمال تقيه وجود دارد و . . . و اگر شيخ تعبدا و به استناد خبر مذكور فتواى مزبور را داده خواهيم گفت :
اوّلا با خبر واحد يك مسئله اصليه [ چه اصول دين و يا اصول فقه ] قابل اثبات نيست و مسئله اصليه احتياج به پشتوانهء علمى دارد و ما نحن فيه من هذا القبيل چون مسئله حجيت مخالف عامه يك مسئله اصوليه است و خبر واحد در آنجا كارآئى ندارد
و ثانيا خود اين خبر واحد مورد طعن بعض از بزرگان شيعه از قبيل شيخ مفيد ره واقع شده و بر سند آن خدشه وارد كردهاند و لذا ارزش مستند بودن را ندارد
قوله : فان احتج :
تا به حال بر اساس اينكه مستند شيخ طوسى روايت باشد بحث شد حال محقق ، مىگويد : و اگر مستند شيخ براى اثبات ترجيح به مخالفت عامّه تعبد نباشد بلكه اين باشد كه در حديث موافق عامه دو احتمال وجود دارد :
1 - بيان واقع كه حكم واقعى مطابق عامه بوده و امام همان را بيان كرده نه اينكه تقيه كرده باشد .
2 - بيان خلاف واقع از باب تقيّه و اين احتمال در موافق عامه قوى است ولى در حديث مخالف با عامّه تنها يك احتمال هست و آن احتمال فتوى و بيان واقع و لذا مخالف عامه اقرب الى الواقع و موافق ابعد از حق خواهد بود و به اين دليل