خونى كه از جانب راست بدن خارج مىشود آن را بايد زن حيض قرار دهد و طبق روايت ديگر جانب چپ را بيان كرده و امر بر انسان مشتبه مىشود حال دو حديث با يكديگر تعارض كردهاند كه احدهما مضطرب المتن و ديگر مستقيم المتن است گفتهاند : دوّمى بر اولى ترجيح دارد و حكم به صدور اين متن مىشود .
دو نكته :
نكته اول :
قوله : و مرجع :
موارد مذكور مورد مرجحات بود كه متن باشد و امّا مورد رجحان در آنها و امثال [ آنها كه ذيلا و بعدا ذكر خواهيم كرد ] متفاوت است يعنى بعضى از اين عوامل موجب رجحان صدورى است مثل فصاحت ، افصحيت و برخى موجب رجحان مضمون است مثل نقل به لفظ نسبت به نقل به معنى و برخى موجب رجحان جهت صدور است كه پس از بيان دو نكته خواهد آمد و برخى موجب رجحان دلالت است كه با مرجحات متنيه خلط شده
نكته دوّم : بعضى از اصوليين از قبيل شيخ بهائى ره در زبدة و شيخ محمد حسين اصفهانى در الفصول و ديگران در بخش مرجحات متنيه امور مذكور و امورى از قبيل منطوق و مفهوم ، خصوص و عموم مطلق و مقيد ، اظهر و ظاهر ، نص و ظاهر را نيز افزودهاند و سپس ادعاى اجماع كردهاند به اينكه تمامى مرجحات متنيه از ظنون خاصه هستند كه پشتوانه دارند و ترجيح بواسطهء اينها حتمى است و تمامى اينها موجب ظن به دلالت و قوت دلالى مىشوند .
مرحوم شيخ مىفرمايد : اين خلط مبحث است زيرا كه مرجحات متنيه مورد نظر مختلف فيه است مثل مرجحات سنديه كه آيا منصوصه تنها ارزش دارد يا مطلقا ؟ آيا ملاك ظن فعلى به صدق است يا ظن شأنى ؟ كه ذكر شد و امّا
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 278
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٧٨