دوّمى به بركت عمومات و اطلاقات از قبيل احلّ لكم ما فى الارض و . . . از قبيل بيان العدم است و اوّلى هم به بركت خطبهء شريفهء رسول خدا ( ص ) در حجة الوداع كه فرمود : « معاشر الناس ما من شىء يقربكم الى الجنة الّا و قد امرتكم به و ما من شىء يباعدكم عن النار الّا و قد نهيتكم عنه » يعنى همه احكام از واجب و حرام تبيين شده و چيزى نمانده كه ابلاغ نكرده باشد پس اگر موضوعى را يافتيم كه در ميان آن واجبات و محرمات نبود چه كنيم ؟ نسبت به اين بيان العدم مىشود يعنى اگر اين هم واجب يا حرام بود بيان مىشد و نشده . . .
و ثالثا : آنچه تا به حال گفته آمد راجع به عمومات و مطلقاتى بود كه بيانگر حكم ترخيص و اباحه و غير الزام هستند
ولى حالا مىگوئيم : حتى نسبت به عموماتى هم كه مبين حكم الزامى هستند از قبيل اكرم العلماء و . . . ولى در واقع خصوص مراد است باز مانعى ندارد كه آن بيان عام از اين باب باشد كه در نفس امر كردن و خطاب مصلحت وجود داشته و لذا به صورت عام و كلى فرموده و لو در مكلف به و عمل مصلحتى نباشد
قوله : فالحاصل :
حاصل سخن از اوّل و من هنا يقع الاشكال . . . تا اينجا اين شد كه از مجموعه عمومات و مطلقات و خطابات وارده و سيرهء معصومين ( ع ) استفاده مىشود كه پيامبر اكرم كليات و عموماتى را بيان فرموده و تا آنجا كه مصلحت بود جزئيات را نيز بيان فرموده و باقيمانده بدست وصى ( ع ) يعنى جناب امير المؤمنين ( ع ) سپرده تا حضرتش تفسيركنندهء آن مطلقات و عمومات باشد و تا آنجا كه مصلحت بود و زمينه فراهم بود حضرتش بيان فرمودند و سپس اين مسئوليت سنگين را بدست امامان و اوصياء بعدى صلوات الله عليهم اجمعين سپرده و آنان آنچه را كه مصلحت دانسته بيان فرمودند و آنچه را كه صلاح نبود ابلاغ نكردند و در اختيار ولىعصر عجل الله تعالى فرجه الشريف است كه
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 215
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢١٥