الآخر كه قبلا گفته شده و بعدا نيز مفصلا خواهد آمد نمىرسد .
2 - نظريه شيخ طوسى در بعض كتب و جماعتى ديگر كه از فرمايشات آنان استفاده مىشود كه يا اصلا در هيچ مرحلهاى نوبت به جمع دلالى و ترجيح به دلالت نمىرسد چنان كه بعض المحدثين گفتهاند و سيأتى و يا در مراحل بعدى نوبت به جمع مىرسد يعنى در قدم اول حتى در عام و خاص و اظهر و ظاهر و بلكه حتى در نص و ظاهر [ كه ادعاى اجماع شده بر تقديم نص و توجيه ظاهر ]
در همه جا مدعى شدهاند كه نخست بايد به سراغ مرجحات احد المتعارضين بر ديگرى برويم و اگر احيانا دستمان از آن كوتاه شد نوبت به جمع دلالى مىرسد برعكس آنچه كه در قول اول گفته آمد در اين مقام عبارات گروهى از مخالفين را براى شاهد مدعاى مذكور نقل مىكنيم :
الف : عبارت شيخ طوسى ره در استبصار : جناب شيخ در كتاب مذكور قدمهائى برداشته قدم اول : خبر واحدى كه معارض نداشته باشد حكمش چيست ؟ حجت است يا نه ؟ و . . .
قدم دوم : خبر واحدى كه معارض داشته باشد بايد مستقيما ملاحظه كنيد كه كداميك داراى مرجحات مذكوره در اخبار علاجيه مىباشند و به همان اخذ كنيم و ديگرى را طرح كنيم فى المثل هر حديثى كه راويانش اعدل باشند مقدم است و اگر هر دو حديث از اين حيث مساوى بودند هركدام كه رواتش اكثر هستند و شهرت روائى دارد حجت است و اگر از اين جهت هم برابر بودند قدم سوّم را برمىداريم :
قدم سوّم : چنانچه احدهما همراه با يكى از قرائن قطعيه [ به نظر شيخ طوسى قرائن قطعيه ، كتاب ، سنت ، متواتره ، اجماع محصل ، حكم عقل قطعى است ] بودند همان قطعا حجت است و ديگرى خير
قدم چهارم : و اگر چنانچه هر دو حديث خالى از قرائن مذكور
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 171
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٧١