تقسيم مادر به دو قسم تقسيم مىشوند :
1 - مرجحات داخليه و آنها عبارتند از مرجحاتى كه داخل در محدودهء خود خبر و حديث مىباشند .
و به بيان كاملتر هر امتيازى كه از خود استقلال نداشته و در خارج علىحده موجود نيست بلكه وجود آن صددرصد وابسته به وجود خبر است و قوام آن به حديث است و با قطع نظر از خبر آن عامل نيز وجود و تحققى ندارد آنها را مرجحات داخليه گويند .
فى المثل ترجيح به صفات راوى از مرجحات داخليه و مربوط به سند حديث است كه تا خبرى نباشد و از طريقى بدست ما نرسيده باشد بحث از صفات راوى معنا ندارد و نيز ترجيح به علوّ سند و نيز ترجيح به شهرت روائى و نيز ترجيح به افصحيت و نيز منقول به لفظ بودن نسبت به منقول به معنا كه همهء اينها در حولوحوش خبر دور مىزنند و . . .
2 - مرجحات خارجيه و آنها عبارتند از عواملى كه خارج از محدودهء خبر هستند و ضمنا سبب رجحان حديثى بر ديگرى مىشوند و به بيان بهتر هر مزيتى كه در خارج از خود استقلال داشته و فى حد ذاته موجود است چه خبرى باشد و چه نباشد [ منتها اگر خبرى بود آن عامل مستقل مرجح اين خبر هم مىشود ] مرجح خارجى نام دارد فى المثل كتاب يك مرجح خارجى است ، شهرت فتوائيه ، اجماع منقول به خبر واحد ، اصل عملى و . . . همهء اينها از مرجحات خارجيه هستند .
قوله : سواء :
مرجحات خارجيه در يك تقسيم دو قسم مىشوند :
1 - امور مستقلهاى كه خود ذاتا معتبر و داراى حجيت هستند و مىتوانند مثبت حكمى از احكام شرعيه باشند البته ضمنا مرجح بك حديث هم هستند .