و چه بايد كرد ؟ مرحوم شيخ مىفرمايد : اگر ما بخواهيم تعدى از مرجحات منصوصه را ثابت كنيم الّا و لا بد بايد از يكى از دو طريق ذيل استفاده كنيم :
1 - يا بايد از خود نصوص و اخبار علاجيه حتى اگر شده به كمك فتاواى فقهاء استفاده كنيم كه اكتفا به مرجحات منصوصه لازم بلكه جايز نيست و خود اخبار مناط و معيار كلى بدست ما مىدهد و آن اينكه شما بايد به هر مزيتى كه در احد الخبرين يافت مىشود و سبب رجحان و اقربيت آن الى الواقع مىشود ترجيح دهيد على هذا به راحتى تعدى مىكنيم .
2 - و يا بايد ثابت كنيم كه اخبار تخيير مطلق نبوده . و مجمل هم نيست بلكه موضوعا منحصر و مقيد است به فرض تكافؤ متعارضين من جميع الجهات و فرض رجحان از يكى از جهات را شامل نيست .
قوله : و الحق :
آيا دو راه مذكور قابل اثبات هست يا خير ؟ شيخ ره مىفرمايد : حق اينست كه هر دو مطلب قابل اثبات است يعنى حق اينست كه اگر كسى در اخبار بهدرستى دقت و تأمل كند خواهد ملتزم شد به اينكه اخبار تخيير مقيد به فرض فقدان كليه مرجحات است زيرا كه موضوع آنها انسان متحير است كه ايها المتحير الذى تسئل بكلمة اىّ وظيفهات تخيير است و لا ريب در اينكه مع وجود مزيتى از مزاياى شرعيه و عقليه و عرفيه وجدانا تحيّرى نيست تا جاى تخيير باشد پس مطلب دوم به همين مقدار قابل اثبات است و امّا مطلب اوّل : حق اينست كه آن هم قابل اثبات و التزام است و الحق وجوب العمل بكل مزية توجب اقربيّة احد الخبرين الى الواقع و لذا جمهور اصوليين طرفدار تعدى و عدم اكتفاء به مرجحات منصوصه هستند كما اينكه ادعاى نفى خلاف و اجماع هم بر اين مطلب شده ولى علاوه بر شهرت و اجماع مذكور فرازهائى در اخبار و روايات علاجيه هست كه از خود آنها مىتوان تعميم و كليت و كبراى كلى استفاده كرد و هو التعدى بكل مزية توجب الاقربية
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 150
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٥٠