حال دو يا سه بار جامه را با آب قليل شستيم نمىدانيم آيا پاك شد يا نه ؟
از طرفى استصحاب بقاء طهارت آب جارى مىشود و نتيجه مىدهد طهارت ثوب را و از طرفى استصحاب بقاء نجاست ثوب قابل جريان است و هر دو اصل حكمى هستند چون طهارت و نجاست از احكام وضعيه هستند .
3 - و گاهى استصحابين متعارضين ، مختلفين هستند يعنى احدهما موضوعى و آن ديگرى حكمى است .
مثلا آبى داشتيم در حدّ كر سپس مقدارى از آن كاسته شده و الآن شك در بقاء كريت داريم و جامهاى داشتيم كه يقينا نجس بود آن را درون اين آب افكنده و شستيم الآن شك در پاك شدن داريم از طرفى استصحاب بقاء كريت حكم مىكند به طهارت ثوب و از طرف ديگر استصحاب بقاء نجاست هم حاكم است به بقاء نجاست ثوب و تعارض مىكنند ضمنا استصحاب اولى موضوعى است چون كريت موضوع الحكم است و دوّمى حكمى است چون نجاست حكم شرعى است .
تقسيم دوّم : دو استصحاب متعارض چه حكمى چه موضوعى در تقسيم ديگر به سه قسم مىشوند :
1 - يا هر دو استصحاب وجودى هستند مانند قسم ثانى و ثالث تقسيم اول كه استصحاب طهارت و نجاست يا كريت و نجاست باشد كه هر دو از امور وجوديه هستند و تعارض كردهاند .
2 - يا هر دو استصحاب عدمى هستند و متعارضانند مانند قسم اول تقسيم اول كه عدم موت مورث تا زمان اسلام وارث و عدم اسلام وارث تا زمان موت مورث از امور عدميه هستند .
3 - و يا يكى وجودى و ديگرى عدمى است مثلا پوست گوسفندى در وسط طريق افكنده شده و ما نمىدانيم كه آيا پاك است يا نجس ؟ از طرفى در
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 363
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٦٣