قبل الشرع واجب نبود يا حرام نبود الآن هم نيست در دوران صغر واجب نبود الآن هم نيست و . . . ] .
حال اگر استصحاب با اين اصل برائت اصليه تعارض كرد كدام مقدم است ؟ مرحوم شيخ مىفرمايد : هيچگاه اين دو استصحاب باهم يك جا مجتمع نمىشوند تا تعارضى پيش آيد بلكه اگر حالت سابقه وجود تكليف باشد يعنى مثلا تا ديروز واجب بود و حالا شك در بقاء داريم فقط مجراى استصحاب تكليف يعنى وجوب است و جاى استصحاب برائت نيست و اگر حالت سابقه عدم تكليف باشد فقط جاى استصحاب برائت است و جاى استصحاب تكليف نيست .
و لذا آنجا كه اولى جارى مىشود خبرى از دوّمى نيست و بالعكس و لذا تعارضى هم نيست مگر بر مبناى مرحوم فاضل نراقى كه مدعى شده كه امكان دارد يك استصحاب وجودى با يك عدمى در موضوع واحد هر دو مجتمع شده و قابل جريان باشند و تعارض كنند و مثال آورده به مثل صم يوم الخميس يا اجلس فى هذا المكان الى الزوال كه تا قبل از يوم الخميس يا امروز وجوبى نبود و در اين مقطع معين وجوب آمد .
حال پس از اين زمان يعنى بعد از يوم الخميس و بعد الزوال شك مىكنيم كه آيا آن عدم وجوب ازلى باقى و مستمر است يا اين وجوب صوم و جلوس ؟ هم استصحاب عدم وجوب اركانش تام است و هم استصحاب تكليف لذا هر دو جارى شده و تعارض مىكنند ولى در مباحث زمان و زمانيات و مقيدات به زمان به تفصيل از اين سخن پاسخ داده و نتيجه گرفتيم كه در اينگونه موارد فقط استصحاب وجودى جريان دارد و جاى استصحاب عدمى نيست .
قوله : الثانى :
[ مبحث دوم : پيرامون تعارض الاستصحاب با اصالة الاحتياط و قاعدهء اشتغال و استصحاب اشتغال است ]
مبحث اول راجع به تعارض استصحاب با اصل برائت و استصحاب