1 - ورود
2 - حكومت و هركدام قائل دارد بايد ديد كدام حق است ؟ بطور كلى برائت دو شعبه دارد :
1 - برائت عقليه كه موضوعش عدم البيان است .
2 - برائت شرعيه كه موضوعش عدم العلم يا شك يا جهل بسيط است و هركدام حسابى دارد :
امّا نسبت به برائت عقليه : استصحاب برآن وارد است و ورود عبارتست از اينكه احد الدليلين [ وارد ] موضوع دليل ديگر را [ مورود ] وجدانا و حقيقتا نابود سازد و مرتفع كند و استصحاب نسبت به برائت عقلى همين نقش را بازى مىكنند زيرا كه چنان كه ذكر شده موضوع برائت عقلى عدم البيان است و لا ريب در اينكه استصحاب بيان شرعى است و اذا جاء البيان ارتفع عدم البيان منتها بيان دو گونه است :
1 - بيان واقعى
2 - بيان ظاهرى و استصحاب از قسم دوم است .
و امّا نسبت به برائت شرعيه : برائتى كه از شريعت و به بركت اخبار دانسته مىشود باز لسان اخبار دو دسته است :
لسان برخى از روايات همان لسان حكم عقل است و تاكيد مىكند حكم عقل را و صرفا در مقام بيان رخصت و رفع المنع است و در مقام جعل حكم ظاهرى اباحه و حليت نيست مانند رفع ما لا يعلمون كه هدف رفع العقاب است ، الناس فى سعة ما لم يعلموا كه هدف ايجاد توسعه و آزادى است و . . . نسبت به اين دسته باز دليل استصحاب وارد است و موضوع اينها را كه عدم البيان است مرتفع مىسازد .
2 - برخى از روايات در مقام انشاء يك حكم شرعى ظاهرى است
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 344
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٤٤