3 - باب حدسيات : در امور حدسيه هم از قبيل اجتهادات در مسائل فقهى - سياسى و . . . خبر هر مسلمانى مقبول نيست و اصولا خبر در اين باب پذيرفته نيست .
4 - در امور نظريه از قبيل حدوث و قدم عالم ، وجود صانع و . . . نيز اخبار اصلا ملاك نيست و بايد خود انسان با برهان بدان برسد و . . .
آرى در امور حدسيه و نظريه در مواردى چند خبر يك نفر آن هم با شروطى مقبول است كه عبارتند از : باب فتوى كه فتواى مفتى واحد جامع شرائط حجت است و باب تعيين قيمتها و اروش جنايات كه قول يك نفر اهل خبره حجت است و باب تعيين و تشخيص مرض كه قول يك طبيب ماهر ارزش دارد و . . .
قوله : نعم :
تا اينجا اصلى پيدا نكرديم مبنى بر اينكه : خبر هر مسلمانى حجت باشد ولى آيا مىتوان گفت الاصل فى خبر العدل ان يكون حجة ؟
مرحوم شيخ اول مىفرمايد : مكن است كسى ادعا كند كه آرى اصل اولى در خبر عدل حجيت است بدليل مفهوم آيه نبأ و امثال آن از روايات كه در باب حجيت خبر واحد گذشت ولى بعد مىفرمايد : اين اصل نيز ناتمام است و به درد همهء ابواب نمىخورد زيرا كه در خبر عادل واحد احتمالاتى چند وجود دارد :
1 - احتمال تعهد كذب
2 - احتمال خطأ
3 - احتمال نسيان و غفلت و . . .
حال آيهء نبأ احتمال اول را برمىدارد و دلالت مىكند بر اينكه از اين باب معطل نباش و شخص عادل انشاءالله دروغ نمىگويد چون
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 327
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٢٧