3 - اصالة الصحة در اقوال ديگران .
4 - اصالة الصحة در اعتقادات ديگران كه اين دو شعبه باقى مانده و در اين مقام بحث مىشود :
امّا اصالة الصحة در قول : در رابطه با اصالة الصحة در اقوال در دو مقام گفتگو مىشود ؛ و از دو حيث بررسى مىشود :
1 - از حيث اينكه فلان كلام و قول فعلى از افعال مكلف و حركتى از حركات صادره از او است با قطع نظر از كشف اين الفاظ از معانى و حكايت آنها از حادثهاى و اعراب آنها از ما فى الضمير بلكه صرفا از باب اينكه از راه دور مثلا ديديم كه لبهاى شخصى به حركت درآمده و چيزى گفت يا صرفا ديديم كه دو نفر راجع به ما با هم صحبت مىكردند ولى شك كرديم كه آيا گوينده دشنام و ناسزا گفت يا سلام و دعا كرد يا آن دو نفر غيبت و تهمت مىزدند يا خوبى ما را مىگفتند و . . . ؟ حال در اينجا حركتى سر زده كه نمىدانيم بر وجه صحت يعنى اباحه صادر شده يا بر وجه فساد يعنى حرمت آيا اصالة الصحة جارى مىشود ؟ شيخ ره مىفرمايند : لا اشكال فى اصالة الصحة و حمل بر صحت به معناى اباحه از اين حيث كه حركتى از حركات است و بگوئيم :
انشاءالله سلام داد نه دشنام و . . . و دليل اين حمل عبارتست از عمومات آيات و روايات كه در اول اصالة الصحة فى فعل الغير بيان شد از قبيل :
قولوا للناس حسنا ، اجتنبوا كثيرا من الظن ان بعض الظن اثم ،
ضع امر اخيك على احسنه ، من اتهم مؤمنا فهو ملعون ملعون و . . .
كه سابقا اين دو دسته ادلّه بررسى شد و از جهت حسن و قبح يا اباحه و حرمت دلالت آنها مسلّم شد كه بايد امر برادر دينىات را بر وجه حلال و مباح حمل كنى نه حرام و وجه اباحه اينست كه بگوئى سلام بود نه دشنام مگر يقين كنى كه بحث ديگرى است .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 319
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣١٩