ولى نتيجه نمىدهد كه پس صلاة الظهر من حيث هى هم حتما انجام گرفته و لا يجب اتيانه ثانيا خير به اين اعتبار اصل عدم اتيان ، اشتغال يقينى مستدعى فراغت يقينيه بودن و . . . جارى مىشود و ما دام الوقت باقيا بايد انجام دهد مگر كسى معتقد باشد به اينكه چنين شكى ، شك پس از تجاوز از محلّ است [ به لحاظ اينكه محل ظهر قبل از عصر است ] و روى قاعده تجاوز كه قبلا حجت شد بنا را بر اتيان ظهر گذاشته و به شك اعتنا نمىكند ولى اجراء اين قاعده هم مشكل است زيرا حق اينست كه تا وقت باقى است محلّ فوت نشده و هر زمان شك كرد بايد اتيان كند آرى شك پس از خروج وقت كه قاعده ديگرى است مىگويد : اگر در خارج وقت شك كردى اعتنا نكن ولى آن بحث ديگرى است .
قوله : قال العلامة :
در اين قسمت سه فرع از كلمات علامه در قواعد در پايان كتاب الإجارة راجع به منازعات موجر و مستأجر ذكر مىكنند و اينها نيز مؤيد مطلب ما است كه آثار غير شرعيه بر اصل صحت بار نمىشود .
فرع اول : موجر و مستأجر هم در تعيين مدت اجاره و هم تعيين مال الإجارة نزاع دارد يعنى مالك يا موجر مىگويد : من در مقام انشاء صيغه فقط گفتهام : آجرتك دارى و اسمى و تعيينى از مدت اجاره و نيز مال الإجارة به ميان نيامده پس اجاره از لحاظ ثمن يا مدت غررى و مجهول است و چنين اجارهاى فاسد است .
يا مىگويد : من گفتهام : آجرتك دارى كل شهر بدرهم ولى دقيقا زمان مضبوط نيست كه دو ماه است ؟ ده ماه است ؟ و يا بيشتر ؟ و چون صددرصد تعيين نشده پس باز هم اجاره باطل است .
و خلاصه مالك مدعى فساد است و متقابلا مستأجر مىگويد :
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 304
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٠٤