فروع خمسه ملتزم به اصل صحت مىشويم كه آن بحث ديگرى است و مشهور چنين تفصيلى ندادهاند پس اشكال به حال خود باقى است كه ما الفرق ؟
قوله : و قد حكم
اين دو سطر را در شمارهء 2 فروعات ثلاث عنوان كرديم و تكرار نمىكنيم .
قوله : و يمكن ان بقال :
خود مرحوم شيخ از اشكال مذكور جواب ديگرى مىدهند و آن اينكه :
در مواردى كه فاعل فعلش را به عنوان نيابت از غير انجام مىدهد كه در حقيقت اين عمل بر منوب عنه واجب شده ولى در اثر عجز و ناتوانى او نايب كار او را به عهده گرفته و به نيابت از او كار را انجام مىدهد همانند حج استنابى ، حج استيجارى ، صوم و صلاة استيجارى و . . . در اينگونه موارد عملى كه از نائب بعنوان نيابت از منوب عنه صادر مىشود اين عمل داراى دو عنوان است و دو حيثيت و جنبه دارد و از هر حيثى حسابى و نتيجه و اثرى برآن مترتب است :
1 - حيثيت فعل نائب بودن : اين عمل يك عملى است كه از نائب صادر مىشود و فاعل بالمباشره او است و بههمينجهت بر نائب لازم است كه كليهء اجزاء و شرائط عمل [ حج يا صلاة و . . . ] را مراعات نمايد و چيزى را فروگذار نكند .
و باز ذيلا به تفصيل خواهد آمد كه اصالة الصحة در عمل نائب به اين اعتبار جارى مىشود و كليهء آثار فعل صحيح واقعى بر اين عمل از اين زاويه كه فعل نائب است مترتب مىشود از قبيل استحقاق اجرت ، استيجار دوباره البته بنا بر اينكه تا از عمل اول فارغ نشده حق اجير شدن نداشته باشد و الّا نوبت به اين حرفها نمىرسد .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 297
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٩٧