حمل بر صحت مىشود باز مىگوئيم : اخبار از اين حيث در مقام بيان نيست و فقط از حيث اثبات صفت حسن براى افعال مؤمن در مقام بيان است كه فورا مؤمن را متهم نكنيد و سوءظن نداشته باشيد و نگوئيد كه كار حرامى انجام داد امّا از حيث ترتيب جميع آثار صحت در مقام بيان نيست .
و لذا همه گفتهاند : اگر مؤمنى از راه دور لبش به حركت درآمد و شما احتمال داديد كه شايد سلام كرد يا مدح و ثنائى در حق شما گفت و شايد دشنام داد شما حمل بر حسن مىكنيد و مىگوئيد انشاءالله سلام بوده نه فحش ولى لازمهاش اين نيست كه جواب سلام هم واجب باشد و . . . خير وجوب ردّ سلام بايد موضوعش كه سلام است احراز شود و نشده پس جاى ترتيب اين آثار نيست .
قوله : و مما يؤيد :
در اين قسمت دو مؤيد اساسى مىآورند مبنى بر اينكه اخبار از حيث صفت حسن و حمل بر اباحه در مقام بيان است نه از حيث ترتيب جميع آثار فعل صحيح : مؤيد اوّل : مقدمه : در كتب ادبيات عرب در بخش معانى مىخوانيم كه در باب صدق و كذب سه مبنا وجود دارد :
1 - مبناى مشهور : صدق عبارتست از مطابقت خبر با واقع و كذب عدم مطابقت با واقع است .
2 - مبناى بعض : صدق مطابقت خبر با اعتقاد را گويند و كذب عدم مطابقت با اعتقاد است .
3 - مبناى بعض : صدق مطابق بودن خبر است هم با واقع و هم اعتقاد و الكذب بخلافه با عنايت به اين مقدمه مىگوئيم : مؤيد اول عبارتست از جمع امام صادق در حديث دوّم ميان تصديق يك نفر مؤمن و تكذيب پنجاه نفر عادل با قسم .
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 244
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٤٤