باب شرائط قانون فراغ و تجاوز اصلا جارى نيست بلكه مطلقا بايد به شك خود اعتنا كنيم و مطلقا يعنى چه نسبت به وضو و چه نسبت به ساير شروط ، چه نسبت به همين غايت و چه ساير غايات ، چه نسبت به شك پس از فراغ يا در حين عمل يا قبل از آن بنابراين اگر بعد از فراغت از نماز ظهر هم شك كرديم كه استقبال ، ستر ، طهارت از حدث اكبر - اصغر - خبث مراعات شده يا نه بايد به شك خود اعتنا كرده و عمل را اعاده نمائيم دليل اين عده هم اجمالا اينست كه اخبار فراغ و تجاوز مخصوص شك در جزء است و شك در شرط را شامل نيست يا از باب اينكه نص در جزء است يا ظهور در آن دارد يا اطلاقش بدان منصرف است و يا اگر مجمل بود از باب قدر متيقن به باب جزء قناعت مىشود .
قول سوّم :
قوله : و الاقوى :
مرحوم شيخ انصارى ره طرفدار قول وسط يعنى تفصيل هستند و آن اينكه نسبت به غايات بعدى حتما بايد به شك خود اعتنا كنيم يعنى اگر پس از فراغ از ظهر و قبل از ورود به عصر شك كرديم كه وضو داريم يا نه نسبت به عصر از محل تجاوز نشده و جاى قانون فراغ يا تجاوز نيست و اين دو قاعده در اينجا موضوع ندارند و سالبه به انتفاء موضوع هستند .
و امّا نسبت به همين غايت اتيان شده يعنى نماز ظهر اگر پس از فراغ از عمل شك كنيم به حكم قاعده فراغ و تجاوز به شك خود اعتنا نمىكنيم مطلقا يعنى لا فرق بين باب وضو و ساير شرائط و اگر قبل از ورود در عمل و در آستانه ورود شك كنيم به شك خود اعتنا مىكنيم مطلقا اى من دون فرق بين الطهارة و . . . بايد شرائط عموما احراز شوند و اگر در اثناء نماز شك كرديم در اينجا شرائط فرق دارد : برخى از شروط در اثناء قابل احراز است .
مثلا دقت مىكند كه روبهقبله هست يا نه ؟ نسبت به اجزاء سابقهء نماز قاعده تجاوز جارى كرده و بر گذشتهها صلوات مىفرستد و نسبت به