1 - اصالة الصحة در فعل خود .
2 - در كار ديگران و هركدام دو شعبه دارند : 1 - اصالة الصحة در افعال عبادى .
2 - در افعال معاملاتى فعلا بحث ما در اصالة الصحة فى فعل النفس است كه از او به قاعدهء فراغ و تجاوز تعبير مىشود .
با حفظ اين مقدمه مىگوئيم : هرگاه اصالة الصحة در عمل با استصحاب تعارض كردند كدام مقدم است ؟ مثلا شخصى وضو ساخت يا غسل كرد يا نماز خواند يا حجى بجا آورد و . . . و پس از فراغ از عمل شك كرد كه آيا فلان جزء يا شرط را مراعات كرده يا خير ؟ اصالة الصحة مىگويد : به شك پس از فراغ از عمل و تجاوز از محل اعتنا نكن و بنا را بر اتيان بگذار و بگذر ولى استصحاب عدم اتيان به جزء يا شرط مشكوك حكم مىكند به عدم اتيان و اعادهء عمل و عدم اجزاء ما كان حال كدام برنده است ؟
در اينجا نيز مثل قاعدهء يد چهار صورت متصور است و در هر حال اصالة الصحة بر استصحاب مقدم مىشود :
1 - هم اصالة الصحة و هم استصحاب از امارات باشند .
2 - هر دو از اصول باشند .
3 و 4 - استصحاب اماره و اصالة الصحة اصل و بالعكس ، امّا در صورت چهارم كه تقديم اصالة الصحة بر استصحاب از باب تقديم اماره بر اصل است .
و به نظر ما اين تقديم از نوع حكومت بود كه ذكر شد و امّا در سه صورت قبل هم اصالة الصحة مقدم مىشود زيرا كه اصالة الصحة در مورد استصحاب جعل و تشريع شده بدين معنا كه ما من مورد از موارد اصل صحت الّا اينكه در آن مورد يك استصحاب عدمى مخالف با آن اصل وجود دارد و قابل جريان است
شرح رسائل (فارسى) — صفحة 193
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص١٩٣