( مقام اوّل ) قوله : و امّا الكلام :
[ سه مسئله در مقام اول ]
مقام اول از سه مقامى كه مرحوم شيخ بيان مىكنند و مقام سوم از شش مقامى كه اشاره شد پيرامون معارضهء استصحاب با برخى از امارات معتبره و قواعد فقهيه است از قبيل قاعده يد ، اصالة الصحة و . . . و در اين رابطه سه مسئله مورد بحث است :
مسئله اوّل : قاعدهء يد و استصحاب :
بطور كلى اموالى كه در دست مسلمين است و مسلمانها برآن اموال يد دارند در يك تقسيم به سه دسته تقسيم مىشوند :
1 - اموالى كه يقينا ملك طلق ذى اليد است در اينجا به يقين عمل نموده و تمام آثار مالكيت واقعيه را بر اين مال مترتب نموده و شرعا مجازيم از ذو اليد خريدارى كرده و استفاده كنيم و . . .
2 - اموالى كه يقينا ملك ذى اليد نيست و بنا حق در اختيار او قرار گرفته اين نيز وضعش روشن است كه حق نداريم با او معامله كنيم و در اين مال تصرف كنيم و . . .
3 - اموالى كه شخص مسلمان بر آنها يد دارد و ما فقط در ظاهر مىبينيم كه اين مال در تحت قدرت و سلطنت او است ولى يقين نداريم كه حتما ملك او است يا حتما ملكش نيست و تنها مأموريم كه به حكم قاعدهء يد كه امارهء ملكيت است در ظاهر ذى اليد را مالك حساب كنيم خود اين قسم دو شعبه دارد :
1 - اموالى كه اين شخص بر آنها يد دارد و يد او مسبوق به يد غير و ملك غير نيست مثل صيادى كه ماهى را از دريا صيد كرده و شكارچى كه وحشى را از