است و اينان مفوضه هستند .
[ نظير اين اعتقاد را مفوضه از متكلّمين در مورد افعال ما انسانها و بلكه كليّه عوامل طبيعى و ذىشعور يا بىشعور معتقدند كه در كتب اعتقادى مطرح است . ] همانند گروهى از يهود كه قرآن از زبان آنان چنين نقل مىكند :
وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ ، غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ .
حال اين گروه از منجّمين منكر صانع نيستند ولى منكر يكى از ضروريات دين هستند كه دين مىگويد :
وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ *
، فعّال لما يشاء ، ) تمام حادثات ارضى از خلق - احياء - اماته - رزق و . . . را به خداوند نسبت مىدهد ، خدا را كلّ يوم هو فى شأن مىداند و علّت محدثه را علت مبقيه هم مىداند و . . . و البته قائلين به تعطيل يا همان مفوّضهء از منجّمين خود دو گروه هستند :
الف : گروهى قائل به قدم زمانى افلاك هستند و آنها را قديم زمانى مىدانند [ همانگونه كه مشائين از حكماء عالم آفرينش را قديم زمانى و حادث به حدوث ذاتى مىدانند . ]
3 - ب : و گروهى طرفدار حدوث زمانى افلاك هستند يعنى مىگويند :
زمانى بود و روزى و روزگارى بود كه افلاك نبودند بعدا خداوند آنها را آفريد ولى پس از آفرينش آنها ، امر تدبير عالم و حوادث ارضيه را بدانها واگذار نمود .
[ همانگونه كه مفوّضهء از متكلمين در مورد كلّ علل و عوامل طبيعى و غيرطبيعى عالم و فاعلهاى طبيعى و فاعلهاى ذىشعور چنين اعتقادى دارند . ]
4 - گروهى از منجّمين هم نه منكر صانع هستند و نه قائل به تعطيل مىباشند بلكه مىگويند : حركت افلاك و گردش سيّارات صددرصد تابع ارادهء الهى است ، و اينها مظاهر و مجالى ارادهء آفريدگار هستند و از روز آغاز اين گونه آفريده شدهاند كه برطبق اراده و اختيار صانع در حركت و گردش باشند و از خود هيچ