اعتقاد به ربط [ ولو اخبار نكند و حكم به نجوم نداشته باشد ] جايز است يا خير ؟
مىفرمايند : اعتقاد به ربط بر چهار وجه متصور است كه هركدام بايد محاسبه شود :
قوله : الاوّل : منجّمى يا هركسى واقعا و از صميم قلب معتقد باشد به اينكه : اجرام علوى استقلال در تأثير در حادثات سفلى دارند و علّت تامّهء اين حوادث هستند بگونهاى كه تخلّف اين حادثه از آن وضع فلكى محال و ممتنع است همانگونه كه تخلّف هر معلول از علّت عقليّهء خود [ علت تامّه ] محال است ، و استقلال در حدّى است كه معاذ الله حتى از جهت مشيّت باريتعالى نيز استقلال دارند و اگر مشيّت الهى هم بدان تعلّق نگيرد يا حتى به خلاف آن حادثه متعلّق شود باز هم حتما آن حادثه محقّق خواهد شد . [ رأى مفوّضه است كه ذيلا در ادامه بيان خواهد شد . ]
حال چنين اعتقادى كه افلاك را علت حقيقى و واقعى و تامّهء حوادث ارضى بدانيم و خدا را يا اصلا باور نكنيم و يا خدا را از كار و تأثير و فعّال ما يشاء بودن تعطيل كنيم و يا اينها را شريك خدا قرار دهيم و در عالم چندين علّت مستقلّ تصوير كنيم آيا اين اعتقاد چه حكمى دارد ؟
مىفرمايد : از ظواهر بسيارى از عبارات فقهاء مستفاد است كه چنين اعتقادى كفر و معتقد آن كافر است . و در اينجا بهعنوان نمونه عباراتى چند را مىآوريم :
الف : عبارت سيّد مرتضى « 1 » : وى فرموده : چگونه بر مسلمانى بطلان احكام نجوم مشتبه شود در حالى كه مسلمانان عالم [ شيعه و سنى ] قديما و حديثا همه و همه اجماع كردهاند بر تكذيب منجّمين ، و شهادت دادن به فساد مذهب آنان و اينكه آنان فاسد المذهب هستند ، و احكام آنها باطل است ، و مسئلهء تكذيب
هامش
( 1 ) رسائل الشريف المرتضى « مجموعهء ثانيه » ص 310 .