نمىشود . چون اين مقدار را عرف مسامحه مىكنند و صورت را كامل محسوب مىكنند .
قوله : و ليس : اين جمله دفع دخل است ، اصل اشكال اينست كه : رواياتى داريم مبنى بر اينكه اگر صورت حيوانى را مشاهده كرديد يا در اختيارتان بود بهتر است آن را به حال خود رها نكنيد بلكه چشم او را بكنيد يا سر او را بشكنيد و بقيّه را واگذاريد و ابقاء آن به حال خود كراهت دارد . ولى بعد از تنقيص مانعى ندارد . « 1 »
حال كسى بگويد كه اگر ابقاء صورت بعد از تغيير مذكور جايز است پس اصل احداث و ايجاد آن هم از ابتدا به صورت ناقص و بدون چشم و . . . مثلا جايز باشد ، چرا مىگويند احداث و ايجاد حرام است ؟
جواب اينست كه : از اين روايات نتوان بر جواز اصل تصوير ناقص استدلال نمود [ زيرا كه بقول مرحوم سيّد در حاشيه ص 19 : و ذلك لانّ ذلك حكم استحبابى لا وجوبى و معذلك متعلق بمقام آخر و هو التفصى عن كراهة الصلاة حال كونها فى مقابله او نحو ذلك فلا دخل له بالمقام .
و شايد وجه اين باشد كه ملازمهاى بين احداث و ابقاء نيست و اى چهبسا اصل احداث ممنوع باشد ولى بعد از احداث بر بقاء آن مفسدهاى مترتب نبوده و بقاء جايز باشد پس نتوان گفت : حالا كه بقاء جايز است ولو به صورت كامل تا چه رسد به ناقص پس احداث هم جايز است . ]
قوله : و لو صور : حالا كه ملاك تصوير صورت كامل شد ، اگر هنرمند و تصويرگر و چهره پردازى بعضى از اعضاء حيوان را به تصوير بكشد آيا جايز است يا حرام ؟ مى فرمايند :
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه ج 3 ص 462 باب 32 من ابواب مكان المصلّى