نقاشى كردن صور موجودات است .
و امّا مجسّمهسازى بسيار كم است و لذا تعبيرات اخبار مقيّده ، حمل بر مجرّد نقش شده و بدان منصرف است و درنتيجه به بركت اخبار مقيّده صورت نقاشى كردن ، تجويز مىشود و امّا صورت مجسّمهسازى ، در تحت اطلاقات ، باقى مانده و مىگوئيم : مجسمهسازى مطلقا حرام است چه مجسّمهء حيوان و چه غيرحيوان .
قوله : و فيه : مرحوم شيخ در ردّ اين نظريّه سه تعبير دارند كه مراد از هرسه يكى است و مكمّل يكديگر هستند -
1 - [ انّ هذا الظهور . . . 2 - و بالجمله . . . 3 - فدعوى ظهور . . . ] و ما به يك بيان عرضه مىكنيم : همانطورى كه در مقيدات و اخبار مجوزهء به مثال و تماثيل و تصاوير تعبير شده هكذا در مطلقات و اخبار مانعه هم به تصوير و تمثيل تعبير شده است ، و تعابير از اين حيث مثل هم است آنگاه از دو حال خارج نيست :
1 - يا همانطورىكه به قول شما در مطلقات و اخبار مانعه ، مطلق تصوير اراده شده و مجسمهسازى و مجرّد النقش را شامل است هكذا در اخبار مجوّزه هم مطلق تصوير اراده شده كه نتيجهاش يا همان وجه الجمع ما است كه اخبار مانعه را بر تصوير حيوانات حمل كرديم و اخبار مجوّزه را بر تصوير غيرحيوانات ، بدليل تقييد جواز به صورت غيرحيوانات و مراعات قانون عام و خاص و مطلق و مقيد و يا نتيجهاش به مبناى شما اينست كه اخبار مجوّزه با مانعه تعارض مىكنند و چون اخبار مجوزّه نص در جواز است و نص بر ظاهر مقدم است ، اينها را گرفته و اخبار مانعه را حمل بر كراهت مىكنيم و نتيجه آنست كه اخبار ، صورت مجسمهسازى را هم متعرض هستند ، ولى حرمت را كه مطلوب شما است ، دلالت نمىكنند .
شرح مكاسب (فارسى) — صفحة 505
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٥٠٥