قوله : و يؤيّده : دليل مرحوم شيخ تمام ، و امّا مؤيدى كه مىآورند مبنى بر اينكه مطلق تصوير حيوانات حرام باشد عبارتست از اينكه : بايد ديد حكمت و فلسفهء حرمت تصوير حيوانات چيست ؟ [ بعض از حواشى از قبيل حاشيهء سيّد ره ص 18 فرموده : شايد فلسفهء حرمت ، شباهت اين تصاوير به بتهائى باشد كه مردمان مى ساخته و مىپرستيدند ، و بتپرستى حرام است و اين تصوير هم داخل مىشود در ما لا يقصد منه الّا الحرام و اگر حكمت اين باشد لا يبعد ، اختصاص تحريم به مجسّمهسازى لانّ الغالب كون الصنم مجسّما .
بل هو كذلك دائما على ما هو المتعارف ] ولى به اعتقاد مرحوم شيخ فلسفهء حرمت تصوير ، مسئلهء تشبّه به خالق است يعنى سازندهء اين تصاوير به زبان حال ميخواهد بگويد : همانطورى كه خداوند در خارج حيوانات و اعضاء بدن آنها را به شكلى بسيار زيبا و مطبوع و دلپذير ايجاد فرموده همچنين منهم چيزى ساختهام كه شبيه آن است و حكايتگرى دارد .
قوله : و لذا .
اين جمله معترضهاى است ميان صغرى و كبرى و تأييدى بر صغرى است يعنى و لذا كه حكمت حرمت تشبّه به خالق است و آن هم مذموم است مرحوم كاشف الغطاء فرموده نهتنها بر مكلف اين كار حرام است بلكه كودك نابالغ را هم از انجام اين كار متمكن ساختن حرام است و مكلف و بزرگتر نبايد ابزار اين كار را در اختيار كودك قرار دهد و به او اين كار را بياموزد . « 1 »
قوله : و من المعلوم : دنبالهء بيان : حكمت حرمت ، تشبّه به خالق است « صغرى » و لا ريب در اينكه در اين جهت ، مادّه دخلى ندارد و آنكه موجب تشبّه است ، همان هيئت و شكل
هامش
( 1 ) شرح قواعد « خطّى » ص 12